OKUL ÖNCESİ VE SINIF ÖĞRETMENLERİNİN MESLEKLERİNE İLİŞKİN TUTUMLARI

Abstract

Bu araştırmanın amacı okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin mesleklerine ilişkin tutumlarını belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda öğretmenlerin, cinsiyet, mezuniyet durumu, mesleki kıdem ve öğretim kademesi değişkenlerine göre öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu Malatya Battalgazi ve Yeşilyurt merkez ilçelerinde bulunan 42 ilkokul ve bağımsız anaokulunda görev yapan 602 öğretmenden oluşmuştur. Araştırma nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma model kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda Nevruz Demirel ve Ali Ünişen tarafından 2015 yılında geliştirilen 'Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutum Ölçeği' kullanılmıştır. Bu ölçek 11'i olumsuz, 17'si olumlu 28 maddeden oluşan likert tipi beşli derecelendirme şeklindedir. Ölçek, değer verme, mesleki tükenmişlik, ilgisizlik ve mesleki gelişime açıklık olarak dört alt boyuttan oluşturulmuştur. Araştırmanın nitel boyutunda ise öğretmenlerin konu hakkında ayrıntılı görüşlerine başvurmak amacıyla araştırmacı tarafından ve uzman görüşleri doğrultusunda oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme formunun ilk bölümü katılımcıların kişisel bilgilerini elde etmeye yönelik sorulardan, ikinci bölümü ise öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumlarını ortaya koymaya yönelik 5 açık uçlu sorudan oluşturulmuştur. Araştırmada elde edilen veriler nicel veri analizi paket programı ile değerlendirilmiştir. Bu kapsamda bağımsız örneklemler t-testi, varyans analizi, yüzde, frekans ve standart sapma testleri kullanılmıştır. Ayrıca elde edilen nitel verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin mesleklerine ilişkin tutumlarının çoğunlukla olumlu olduğu ortaya konulmuştur. Bu sonucun yanı sıra araştırmada öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumlarda cinsiyet değişkenine göre mesleki tükenmişlik, ilgisizlik alt boyutlarında erkeklerin; mesleki gelişime açıklık alt boyutunda ise kadınların lehine anlamlı olarak farklılaştığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte değer verme alt boyutunda anlamlı farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Mezuniyet durumu değişkenine göre ilgisizlik alt boyutunda ön lisans mezunu öğretmenler ile lisans mezunu öğretmenler arasında anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Aynı şekilde mesleki kıdem değişkenine göre ilgisizlik alt boyutunda '6-10 yıl' arası kıdeme sahip öğretmenler ile '16-20 yıl' ve '21 yıl ve üstü' kıdeme sahip öğretmenler arasında, '11-15 yıl' arası kıdeme sahip öğretmenler ile '21 yıl ve üstü' kıdeme sahip öğretmenler arasında anlamlı farklar olduğu sonucu elde edilirken diğer boyutlarda fark olmadığı sonucu elde edilmiştir. Öğretim kademesi değişkenine göre ise tüm boyutlarda anlamlı farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin mesleklerine ilişkin tutumlarının genel anlamda olumlu olduğu görülmektedir. Bu durum nicel sonuçlar ile nitel sonuçların birbirini desteklediği sonucunu ortaya çıkarmıştır. Ayrıca okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin mesleklerine ilişkin hissettiklerine, mesleği seçme sebeplerine, mesleğe ilişkin tutumları ve bu tutuma etki eden faktörlere yönelik görüşleri ortaya çıkarılmıştır. Bu sonuçların yanında toplumun mesleklerine olan bakış açısına, mesleklerine ilişkin tutumlarının zaman içerisinde değişimine yönelik öğretmen görüşleri elde edilmiştir. Bu sonuçlar ışığında öğretmenlerin mesleklerine ilişkin olumlu tutum geliştirmeleri ve olumsuz tutum geliştirmelerine neden olan faktörlerin belirlenmesi ve ortadan kaldırılmasına yönelik çalışmaların yapılması önerilmiştir.

The aim of this study is to determine attitudes of pre-school and primary school teachers about professions. For this purpose, teachers' attitudes of teaching profession were examined according to the variables of gender, graduation status, professional seniority and academic level. The study group of thesis consisted of 42 primary schools and 602 teachers in independent pre-school in Malatya Battalgazi and Yeşilyurt. The research was carried out using a mixed model in both quantitative and qualitative methods. In the quantitative dimension of the research, "Attitude Scale of Teaching Profession" was used developed by Nevruz Demirel and Ali Ünişen in 2015.This scale is that a Likert scale is a five-point scale consisting of 11 negative and 17 positive items. The scale was composed of four sub-dimensions: appreciation, occupational burnout, apathy and openness of vocational development. In the qualitative dimension of the research, semi-structured interview form, which was formed by the researcher with expert opinions, was used to the teachers' detailed views on the issue. The first part of the interview form consisted of the questions aspiring the personal information of the participants and the second part consisted of 5 open-ended questions aspiring revealing their attitudes towards the teaching profession. The data optained from the study were evaluated with quantitative data analysis package program. In this context, independent samples t-test, variance analysis, percentage, frequency and standard deviation tests were used. In addition, descriptive analysis method was used in the analysis of the qualitative datas. As a result of the research, it was revealed that the attitudes of pre-school and classroom teachers towards teaching profession were mostly positive. In addition, significant differences were found in the attitudes towards teaching profession according to gender variable, occupational burnout and apathy in men; openness of vocational development in women it has been found that it differs significantly. While there was a significant differencein the apathy sub-dimension according to the graduation status between the associate degree teachers and undergraduate teachers. Likewise, in the apathy sub-dimension according to the professional seniority variable, between '6-10 years' seniority and '16-20 years' seniority and '16-20 years' and '21 years and above' seniority, between '11-15 years' and '21 years and above' seniority significant differences were found and there was no difference in other dimensions. It was concluded that there was no significant difference in all dimensions according to the academic level . In the qualitative dimension of the research, it was revealed that the attitudes of pre-school and classroom teachers towards teaching profession were mostly positive. This situation revealed that quantitative and qualitative results support each other. In addition, pre-school and classroom teachers' feelings about their profession, the reasons for choosing the profession, their attitudes towards the profession and their opinions on the affecting factors this attitude were revealed. In addition to these results, teachers perceptions about the perspective of society and their attitudes towards their professions in process variances were obtained. In the light of these results, suggestions were made for teachers to develop positive attitudes towards their professions. Also, suggestions were made to identify and eliminate the factors that cause teachers to develop negative attitudes towards their proffessions.