MANİSA-KÖPRÜBAŞI-RAĞILLAR KÖYÜ URANYUM CEVHERLEŞMELERİNİN JEOKİMYASAL ÖZELLİKLERİ

Abstract

Bu tez çalışmasında, Manisa'nın Köprübaşı ilçesine bağlı Rağıllar Köyündeki uranyum cevherleşmelerinin dağılımı ve etki eden faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma alanı civarında, Köprübaşı- Kasar ve Selendi uranyum cevherleşmeleri ile ilgili önceki yıllarda yapılmış olan çalışmalar daha çok genel jeoloji üzerine yoğunlaşmış olup, Rağıllar bölgesi U cevherleşmeleri ve jeolojisini kapsamamaktadır. Köprübaşı- Rağıllar bölgesinde, Paleozoyik yaşlı Menderes Masifi, yüksek uranyum içeren Orta Miyosen yaşlı Köprübaşı Formasyonu, Orta Miyosen yaşlı Okcular Fomasyonu ve Geç Miyosen yaşlı Adala Formasyonuna ait birimler gözlenmektedir. Bu çalışma kapsamında Rağıllar köyü civarında Gamma Spektrometre ile ölçümler sonucu en yüksek uranyum değerleri veren (1179-9078 cps) örnek noktalarından on altı adet tüm kayaç örneği alınmış, mineralojik ve kimyasal özelliklerin belirlenmesi için SEM-EDS, XRF, ICP-MS ve Leco yöntemleriyle analiz edilmiştir. Mineralojik özellikler, uranyum zenginleşmelerinin, kalsit matriksli kireçtaşı, kiltası ve marn örnekleri içerisinde ve kalsit dolgulu kırık ve çatlak sistemleri içerisinde flourapatitçe zengin kayaçlarla ilişkili olduğunu göstermektedir. Jeokimyasal veriler, organik karbon, U dağılım grafikleri ve U ile P2O5 arasındaki kuvvetli pozitif korelasyonun varlığını göstermektedir. Aynı zamanda bu veriler, uranyumun fosfor bileşikleri halinde birincil minerallerden (Menderes Masifine ait gnayslardan) çözünerek, kırık, çatlak ve geçirimli kumtaşı birimleri içinden taşınarak, karbonatlı ve killi seviyeler boyunca, negatif Eu anomalilerinin işaret ettiği gibi oksidasyon kuşaklarında çökeldiğini işaret etmektedir. Bu tez çalışmasıyla, Rağıllar bölgesindeki uranyum zenginleşmelerinin (% 0.042) minimum uranyum işletme tenörü ( %0.035) üzerinde olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Rağıllar, uranyum cevherleşmesi, Manisa, Türkiye.

Purpose of this study is to determine distribution of uranium mineralization and physical and chemical factors affecting in the Rağıllar village. In Köprübaşı-Rağıllar region are observed Paleozoic aged Menderes Massive, Middle Miocene aged Köprübaşı Formation which includes high uranium content, Middle Miocene aged Okçular Formation and overlying Upper Miocene aged Adala Formation. In this study, sixteen whole rock samples (which were measured the highest natural radioactivity values range from 1.179 to 9.078 cps by Gamma Spectrometre) were collected from the samples setting around Ragıllar village and to determination mineralogical and geochemical features were analyzed by SEM-EDS, XRF, ICP-MS ve Leco method. Mineralogical features show that uranium enrichments associated with calcite matrix limestone, claystone and marl and flourapatite-rich rocks inside calcite-filled fractures and cracks systems. Geochemical data shows a strong positive correlation presence of between U and P2O5. Also these data indicate that, uranium is deposited in the oxidation zone by dissolving the primary minerals (Gneisses of the Menderes Massif) as phosphorus compounds due to circulations of groundwaters, passing through fracture, crack and permeables and stone units, carbonate and clay levels along, as pointed out the negative Eu anomaly. It was determined that, the average of uranium composition (0.042 % wt) in the Ragıllar area are higher than minimum uranium cutoff grade (0.035% wt). Key words: Ragıllar, uranium mineralizations, Manisa, Turkey.