DENEYSEL KATARAKT MODELİNDE ASİATİK ASİTİN ETKİSİNİN ARAŞTIRILMASI

Abstract

Katarakt, lensin saydamlığını kaybetmesiyle karakterize edilen ve dünya genelinde geri dönüşümlü körlüğün en yaygın nedenlerinden biri olan bir oküler hastalıktır. Katarakt gelişiminde oksidatif stresin önemli rol oynadığı bilinmektedir. Serbest radikallerin artışı ve antioksidan savunma mekanizmalarının yetersizliği, lens proteinlerinin yapısal bütünlüğünü bozarak opasitelerin oluşmasına neden olur. Küresel düzeyde sosyoekonomik gelişim ve sağlık hizmetlerine erişimin artması, yaşlı nüfus oranının hızla yükselmesine neden olmaktadır. Yaşlanmaya bağlı olarak katarakt cerrahisi sıklığı artmakta, bu da sağlık harcamalarını önemli ölçüde artırmaktadır. Cerrahi maliyetler ve komplikasyon riskleri, kataraktın önlenmesi veya geciktirilmesine yönelik araştırmaları teşvik etmektedir. Bu nedenle antioksidan özelliklere sahip bileşiklerin katarakt oluşumunu engelleyici veya geciktirici etkileri ilgi çekmektedir. Bu çalışmada, pentasiklik triterpen yapısında doğal bir bileşik olan asiatik asidin (AA), sıçanlarda oluşturulan sodyum (Na) selenit kaynaklı deneysel katarakt modeli üzerindeki etkileri araştırılmıştır. AA'nın antioksidan ve antiinflamatuvar özellikleri sayesinde katarakt oluşumunu baskılayabileceği hipoteziyle yola çıkılmıştır. Bu çalışmada, Na selenit ile indüklenen katarakt modeli oluşturulmuş ve AA'nın etkisi araştırılmıştır. Katarakt evrelemesi klinik olarak değerlendirilmiş; lens dokularında süperoksit dismutaz (SOD), glutatyon peroksidaz (GSH-Px), malondialdehit (MDA), kalsiyum (Ca) iyon düzeyi, Ca-ATPaz aktivitesi, Bax ve Bcl-2 protein düzeyleri ölçülerek Bax/Bcl-2 oranları analiz edilmiştir. Çalışma sonuçları değerlendirildiğinde; ortalama katarakt evresi sham grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde artmış (p<0,01), Grup 3 (10 mg/kg) ve Grup 4 (30mg/kg)' te ise azalmıştır (sırasıyla p<0,05, p<0,01). SOD düzeyi, sham grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde azalmış (p<0,01), Grup 3 ve Grup 4'te ise artmıştır (her iki karşılaştırma için p <0,01). GSH-Px düzeyi, sham grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde azalmış (p <0,05), Grup 3'te aradaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmazken (p = 0,243) Grup 4'te artmıştır (p <0,01). MDA düzeyi, sham grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde artmış (p<0,01), Grup 3 ve Grup 4'te ise azalmıştır (sırasıyla p<0,05, p<0,01). Ca iyon düzeyi, sham grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde artmış (p<0,05), Grup 3 ve Grup 4'te ise azalmıştır (her iki karşılaştırma için p<0,01). Ca ATPaz düzeyi ise sham grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde azalmış (p<0,01), Grup 3 ve Grup 4'te ise artmıştır (sırasıyla p<0,05, p<0,01). Bax/Bcl-2 oranı değerlendirildiğinde sham grubunda kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı şekilde artmış (p <0,01), Grup 3 ve Grup 4'te ise azalmıştır (sırasıyla p<0,05, p<0,01). Elde edilen bulgular, AA uygulamasının katarakt gelişimini anlamlı düzeyde azalttığını, oksidatif stres belirteçlerini iyileştirdiğini ve hücre içi apopitoz mekanizmalarını düzenlediğini göstermektedir. Uygulanan her iki dozun tedavi edici etkisi olmakla birlikte, Grup 4'te biyokimyasal parametrelerde daha belirgin ve istatistiksel olarak anlamlı iyileşmeler gözlenmiştir. Bu durum, AA'nın doz-bağımlı bir etki gösterdiğini ve tedavi etkinliğinin artan dozla birlikte güçlendiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen veriler, AA'nın kataraktın önlenmesi ya da progresyonunun yavaşlatılmasında potansiyel bir farmakolojik ajan olabileceğini desteklemektedir. Anahtar Kelimeler: Katarakt, Asiatik asit, Antioksidan, Sodyum selenit, Oksidatif stres, ApopitozCataract is an ocular disorder characterized by the loss of lens transparency and is one of the leading causes of reversible blindness worldwide. Oxidative stress is known to play a significant role in the development of cataracts. An increase in free radicals and insufficient antioxidant defense mechanisms disrupt the structural integrity of lens proteins, leading to the formation of opacities. Globally, the rapid increase in the elderly population—driven by socioeconomic development and improved access to healthcare—has led to a rise in the incidence of age-related cataract surgery, substantially increasing healthcare expenditures. The financial burden of surgery and the risk of complications have spurred research into strategies for cataract prevention or delay. Consequently, compounds with antioxidant properties have attracted attention for their potential to inhibit or slow the onset of cataracts. This study investigates the effects of asiatic acid (AA), a natural pentacyclic triterpenoid compound, on a sodium selenite-induced experimental cataract model in rats. Based on the hypothesis that AA may suppress cataract formation through its antioxidant and anti-inflammatory properties. In this study, an experimental cataract model was created with Na selenite and treated with AA. Cataract stages were clinically evaluated. In lens tissues, levels of superoxide dismutase (SOD), glutathione peroxidase (GSH-Px), malondialdehyde (MDA), calcium (Ca) ions, Ca-ATPase activity, and the expression of Bax and Bcl-2 proteins were measured, and Bax/Bcl-2 ratios were analyzed. The findings demonstrated a significant increase in the mean cataract grade in the sham group compared to the control group (p<0.01). However, this parameter was significantly decreased in Group 3 (10 mg/kg) and Group 4 (30 mg/kg) (p<0.05 and p<0.01, respectively). SOD levels were significantly decreased in the sham group relative to controls (p<0.01), whereas a significant increase was observed in both Group 3 and Group 4 (p<0.01 for both). GSH-Px levels were also decreased in the sham group (p<0.05); no significant change was found in Group 3 (p=0.243), but a significant increase was noted in Group 4 (p<0.01). MDA levels were markedly increased in the sham group (p<0.01) and significantly decreased following treatment in Group 3 and Group 4 (p<0.05 and p<0.01, respectively). Calcium ion levels showed a significant increase in the sham group (p<0.05), while both treatment groups demonstrated a significant decrease (p<0.01 for both). Ca-ATPase activity was reduced in the sham group (p<0.01), but significantly increased in Groups 3 and 4 (p<0.05 and p<0.01, respectively). Finally, the Bax/Bcl-2 ratio was significantly elevated in the sham group (p<0.01) and reduced in Groups 3 and 4 (p<0.05 and p<0.01, respectively). These findings demonstrate that AA administration significantly reduces cataract development, improves oxidative stress markers, and modulates intracellular apoptotic mechanisms. While both tested doses exhibited therapeutic effects, the improvements in biochemical parameters were more pronounced and statistically significant in Group 4, indicating a dose-dependent effect of AA and suggesting that its therapeutic efficacy increases with higher doses. The results support the potential of AA as a pharmacological agent for the prevention or deceleration of cataract progression. Keywords: Cataract, Asiatic acid, Antioxidant, Sodium selenite, Oxidative stress, Apoptosis