TÜRKİYE'DE OTOMOTİV SEKTÖRÜNÜN KARBON AYAK İZİ: SATIŞ VERİLERİ İLE GELECEK SENARYOLARININ MODELLENMESİ

Abstract

Bu tez, 2021–2024 dönemine ait Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği (ODMD) satış verilerini kullanarak Türkiye otomotiv sektörünün emisyon profili, marka performansı, teknolojik dönüşüm süreci ve politika etkilerini kapsamlı bir şekilde analiz etmektedir. Mevcut çalışmalardan farklı olarak, üretim veya tescil verileri yerine satış verilerine dayalı bir yaklaşım benimsenmiş ve böylece piyasa odaklı bir değerlendirme yapılmıştır. Bulgular, elektrikli araç teşvikleri, emisyon standartlarının uygulanması, şarj altyapısının geliştirilmesi, tüketici farkındalığı ve AB mevzuatına uyum süreçlerine ilişkin veri temelli politika önerileri sunarak politika yapıcılar için pratik katkılar sağlamaktadır. Araştırma kapsamında, 919.156 araç satışına ait emisyon verileri incelenmiş, ağırlıklı ortalama CO? değerleri hesaplanarak zamansal ve kategorik eğilimler analiz edilmiştir. Araçların 0–120, 121–150, 151–180, 181–200 ve 200+ g/km aralıklarındaki dağılımları değerlendirilerek pazarın çevre dostu araçlara yönelimi ortaya konmuştur. Ayrıca mevsimsel değişimler, aylık dalgalanmalar ve yıllık büyüme oranları analiz edilerek emisyon dinamiklerinin gelişimi açıklanmıştır. Bu kapsamlı analiz, Türkiye otomotiv sektörünün mevcut emisyon durumunu ortaya koymakta ve gelecekte yapılacak araştırmalar için güçlü bir temel sunmaktadır. Son olarak, 2025–2035 dönemi için geliştirilen dört farklı senaryo ile Türkiye'nin emisyon azaltım hedeflerine ulaşma potansiyeli ve alternatif politika yaklaşımlarının etkileri karşılaştırılmıştır.

This thesis provides a comprehensive analysis of the Turkish automotive sector's emission profile, brand performance, technological transformation, and policy implications over the 2021–2024 period using sales data from the Automotive Distributors & Mobility Association (ADMA). Unlike most existing studies, which rely on production or registration data, this research uniquely focuses on sales-based emission analysis, offering a more market-oriented perspective. The findings also provide practical insights for policymakers through data-driven recommendations concerning electric vehicle incentives, emission standards, charging infrastructure, consumer awareness programs, and EU harmonization efforts. The study evaluates emissions from 919,156 vehicle sales, calculating weighted average CO? emissions to identify temporal and categorical trends. The distribution of vehicles across emission ranges (0–120, 121–150, 151–180, 181–200, and 200+ g/km) is examined to reveal the market's environmental orientation. Seasonal variations, monthly fluctuations, and annual growth rates are also assessed to illustrate the evolution of emission dynamics. This comprehensive approach not only highlights the current emission landscape of Türkiye's automotive market but also establishes a foundation for future assessments. Furthermore, the analysis identifies which brands are adopting cleaner technologies, their progress levels, and the emission reduction strategies of market leaders. Finally, four projection scenarios for 2025–2035 were developed, enabling the evaluation of Türkiye's potential to meet its emission reduction goals and to compare the expected impacts of alternative policy pathways.