Muş İl’inde Yerleşme Tiplerinin Coğrafi Dağılışı

Abstract

Yerleşmeler genel olarak nu?fuslarına, kuruluş yerlerine, dokularına ve hâkim ekonomik fonksiyonlarına göre sınıflandırılmıştır. Muş ilinde yerleşme tiplerinin coğrafi dağılışının belirlenmesinin amaçlandığı bu çalışmada, aynı zamanda yerleşmelerin kuruluş yeri seçimi, konumu, yu?kselti basamakları ve yu?ru?tu?len ekonomik faaliyetlere göre dağılışı u?zerinde etkin olan coğrafi unsurlar da belirlenmiştir. Araştırmada, yerleşme tiplerinin Muş ilindeki dağılışına farklı bir açıdan bakılarak yu?kselti faktöru? ön planda tutulmuştur. Her bir yu?kselti basamağında yer alan yerleşme sayısı ve yerleşme tipi, yu?kselti basamağının doğal koşulları göz önu?nde bulundurularak analiz edilmiştir. Fiziki koşulların insan yaşamına ve faaliyetlerine sağladığı olanakların arttığı kesimlerde hem yerleşme sayısında hem de nu?fusta belirgin artışlar gözlenmiştir. Muş ilinde farklı jeomorfolojik birimlerin bulunduğu alanlarda kurulmuş olan yerleşmelerin, yu?kseltiye bağlı olarak sayı ve tiplerinin yanında şekil ve dokuları da değişmektedir. Farklı morfolojik u?nitelerde kurulan yerleşmelerde ekonomik fonksiyonun tu?ru? ve nu?fusun dağılışı da değişmektedir. 1/25.000 ölçekli 87 adet topografya haritası taranarak yerleşme tipleri işaretlenmiş, sayısal ortamda 250 m aralıklarla beş yu?kselti basamağı belirlenmiş, dağ, ova, plato gibi ana yer şekilleri ayırt edilmiş ve yerleşme tipleri ile olan ilişkileri belirlenmiştir. Muş ilinde 2 şehir (Muş ve Bulanık), 21 kasaba (Hasköy, Korkut, Malazgirt ve Varto ilçe merkezleri ile 17 belde) 367 köy, 279 mezra, 96 yayla, 23 kom ve 5 ağıl yerleşmesi beş farklı yu?kselti basamağında bulunmaktadır. Muş’ta yerleşmelerin ve kırsal nu?fusun en yoğunluk gösterdiği yu?kselti basamağı 1551-1800 m’ler arasındaki basamaktır.