SÜREKLİ MIKNATISLI SENKRON MOTORUN BULANIK MANTIK GÖZLEMLEYİCİSİ KULLANARAK VEKTÖR KONTRÖLÜ

Abstract

Sürekli mıknatıslı sekron motorlar (SMSM'lar), yüksek verim ve güç faktörü, yüksek güç-ağırlık oranı ve yüksek moment-eylemsizlik oranı gibi üstünlüklerinden dolayı, endüstride, özellikle servo sistemlerde, sıklıkla kullanılmaktadır. Bu nedenle üzerlerinde en çok araştırma yapılan alanlardan biridir. Bir çok endüstriyel uygulamada hız ve momet kontrolüne ihtiyaç duyulmaktadır. Bu tür uygulamalarda AC motorların kullanılabilmesi için vektör kontrol yöntemi büyük önem taşımaktadır. Vektör kontrol yöntemi yapısı itibariyle makinanın konum bilgisine ihtiyaç duymaktadır. Ancak konum bilgisinin algılayıcılarla tespiti, boyut, sağlamlık ve maliyet açısından bir takım olumsuzluklar getirmektedir. Bu olumsuzlukların giderilebilmesi için algılayıcısız kontrol sistemleri önemli çalışma alanlarından biridir. Bu çalışmada SMSM'un algılayıcısız vektör kontrolü için bulanık mantık gözlemleyicili bir yöntem önerilmiştir. Bu yöntemde SMSM'un endüklenen zıt emk bileşenleri, bulanık mantık gözlemleyicisi ile tahmin edilmektedir. Tahmin edilen bileşenler yardımıyla motorun konum bilgisi ve dolayısıyla hızı tespit edilmektedir. SMSM'un konum tespitinde bugüne kadarla uygulamalardan farklı olarak bu çalışmada bulanık mantık gözlemleyicisi kullanılmıştır. Geliştirilen yöntem düşük hızlardan (40 rad/s) yüksek hızlara kadar (500 rad/s ve üzeri) geniş bir hız aralığında kabul edilebilir hata sınırında tahmin yapmaktadır. Yapılan çalışmada, yöntem geliştirilebilmesi için, öncelikle, MATLAB/Simulink yazılımı yardımıyla, SMSM'un ve algılayıcılı vektör kontrolün benzetim modelleri kurulmuştur. Ayrıca DSP tabanlı deney setiyle, algılayıcılı vektör kontrol sonuçları elde edilmiştir. Ardından MATLAB/Simulink yazılımı yardımıyla, bulanık mantık gözlemleyicili algılayıcısız vektör kontrol benzetimi ile elde edilen sonuçlar verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sürekli Mıknatıslı Senkron Motor, Algılayıcısız Kontrol, Bulanık Mantık Gözlemleyicisi, Konum Tahmini xıı