YOĞUN BAKIM ÜNİTELERİNDE NOZOKOMİYAL SEPSİS SÜRVEYANSI

Abstract

I.ÖZETNozokomiyal sepsis, yoğun bakım ünitelerinde (YBÜ) önemli birsorun olmaya devam etmektedir. Klinik çalışmanın amacı, yoğun bakımünitelerindeki nozokomiyal sepsis mortalite oranını azaltmaktır. Buçalışmada yoğun bakım ünitelerinde mortaliteyle ilişkili risk faktörleribulunmaya çalışıldı.Bu prospektif çalışma 1 Mart 2004-1 Mart 2005 tarihleri arasındaFırat Üniversitesi Fırat Tıp Merkezi Göğüs Kalp Damar Cerrahisi ileAnestezi ve Reanimasyon Yoğun Bakım Üniteleri'nde yapıldı. YBÜ'nekabul edilen hastalar en azından 48 saat izlendikten sonra çalışmaya dahiledildi. 48 saatten sonra ölen ve taburcu olan hastalar mortalite analizinealındı. Nozokomiyal infeksiyonların tanısı CDC (Center for Disease Controland Prevention) kriterlerine göre kondu ve spesifik infeksiyon alanlarınagöre sınıflandırıldı.470 hastadan 81'inde YBÜ kaynaklı sepsis atağı gelişti. YBÜ'ndenozokomiyal sepsis oranı %17.2 (81/470) ve mortalite oranı %63 (51/81)idi. Yaş (p=0.02) ve kronik sağlık değerlendirilmesi (APACHE II skoru)(p<0.05) ölenlerde yaşayan hastalardan daha fazla önemli idi. Sepsisatağında gereksinim duyulan mekanik ventilasyon, entübasyon,nazogastrik tüp, üriner kateter mortaliteyi önemli ölçüde artırıyordu(sırasıyla OR=0.26, %95 CI 0.1-0.63, p=0.000; OR=0.31, %95 CI 0.14-0.67, p= 0.00; OR=0.12, %95 CI 0.02-0.83, p=0.000; OR=2.96, %95 CI2.16-4.05, p=0.007). Yaş, ortalama yatış günü, sepsis tespit günü vegereksinim duyulan total parenteral beslenme, enteral beslenme, göğüs1tüpü, abdominal dren, operasyon dışı invaziv girişimler, invaziv girişimlerinsayı ve gününde ölen ve yaşayanlar arasında fark bulunmadı.Solunum ve böbrek yetmezliği mortaliteyi artırıyordu (sırasıylaOR=0.50 %95 CI 0.26-0.97, p=0.008; OR=1.63 %95 CI 0.97-2.75,p=0.027). Karaciğer yetmezliği, solid tümor, kalp hastalığı, diabetesmellitus, kan glukozu disregülasyonu, kronik obstüktif akciğer hastalığı,periferik damar hastalığı, vaskülit, kemik iliği nakli, travma mortaliteyiartırmadı.H2 reseptor antagonisti kullanımı mortaliteyi artırdı (OR=0.60 %95CI 0.31-1.12, p=0.046). Antiasit, proton pompa inhibitörü, steroid ve diğerimmünosüpresif ilaç kullanımı ölen hastalarda mortaliteyi artırmadı.Acil cerrahi, elektif cerrahi, profilaksi, yara tipi ve transfüzyonmortaliteyi artırmadı. Nozokomiyal sepsisin en sık primer kaynağıpulmoner %38.3, üriner % 29.7 ve intra-abdominal infeksiyonlar %12.4 idi.Kültür pozitif hastalardaki en sık mikroorganizmalar Pseudomonas spp.%22.3 (%14.5 P.Aeroginosa içerir), E.Coli %17.1, S.aureus %17 (%9metisilin-rezistans), Acinetobacter spp. %13.1 idi.Hastalarda en sık kullanılan antibiyotikler meropenem %30.8,teikoplanin %25.9, seftriakson %22.2, imipenem %16, sefotaksim %14.8,sefazolin %13.6, sulbaktam-sefoperazon %11.1, vankomisin %11.1,piperasilin-tazobaktam %7.4 oranında kullanıldı.Nozokomiyal sepsisde en sık kullanılan ampirik antibiyotik üçüncükuşak sefalosporinlerdi. Ampirik olarak başlanan antiyotiklerin %74'üuygun, %26'sı uygun değildi.2Mortaliteyle ilişkili en önemli risk faktörleri yaş, APACHE II skoruyüksekliği, mekanik ventilasyon, entübasyon, nazogastrik tüp, ürinerkateterizasyon, solunum yetmezliği, böbrek yetmezliği, H2 reseptörantagonisti kullanımı ve H2 reseptör antagonisti kullanma süresi olarakgözlemlendi.Anahtar Kelimeler: Yoğun Bakım Ünitesi, nozokomiyal sepsis,sürveyans, mortalite, risk faktörleri,3