KARACİĞER NAKLİ OLAN HASTALARIN SOSYAL DESTEK VE UMUTSUZLUK DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ

Abstract

Bu araştırma, karaciğer nakli olan hastalarda sosyal destek ve umutsuzluk düzeyleri arasındaki ilişkiyi belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı tipte yapılan bu araştırma Fırat Üniversitesi Hastanesi ve İnönü Üniversitesi Turgut Özal Tıp Merkezi Organ Nakli Servislerinde Ocak 2020-Haziran 2021 tarihleri arasında yürütülmüştür. Yapılan güç analizi sonucunda, çift yönlü önem düzeyinde, 0.05 yanılgı düzeyi, 0.95 güven aralığında, 0.3 etki büyüklüğünde araştırmanın örneklem büyüklüğü 162 hasta olarak belirlenmiştir fakat araştırma 165 hasta ile yürütülmüştür. Veriler, karaciğer nakli yapılmış hastalarla yüz yüze görüşme tekniği ile toplanmıştır. Araştırma verileri; Kişisel Bilgi Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (ÇBASDÖ), Beck Umutsuzluk Ölçeği (BUÖ), kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizi bilgisayar ortamında SPSS 22 (Statistical Package for Social Sciences version 22) programı kullanılarak yapılmıştır. Önemlilik testi olarak, korelasyon analizi kullanılmıştır. Ortalamalar standart sapmalar ile birlikte verilmiştir, p<0.05 anlamlı olarak kabul edilmiştir. Araştırmaya katılan hastaların umutsuzluk puan ortalamaları 8,53±3,42 bulunmuştur bu orta düzeyde bir umut puanıdır. Algılanan sosyal destek puan ortalamaları 62,79±17,39 olarak bulunmuştur bu ise orta değerin üstünde bir sosyal destek puanıdır. Sosyal destek ile umutsuzluk arasında da negatif yönde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Hastaların sosyal destek puanları arttıkça umutsuzluk düzeylerinin azaldığı görülmüştür. Sonuç olarak, karaciğer nakli olmuş hastaların orta düzeyde umutsuzluk yaşadıkları ve sosyal destek algılarının ortalamanın üstünde olduğu belirlenmiştir. Bireylerin aldıkları sosyal destekleri arttırılarak umutsuzluk düzeylerinin azaltılması sağlanabilir. Algılanan sosyal desteği artırmak adına sosyal destek sistemlerine hemşirelik bakımına entegre uygulamalar önerilebilir. Anahtar Kelimeler: Karaciğer Nakli, Sosyal Destek, Umutsuzluk, HemşirelikThese research was conducted to determine the relationship between social support and hopelessness levels in patients with liver transplantation. These descriptive study was conducted in Fırat University Hospital and İnönü University Turgut Ozal Medical Center Organ Transplatation Services between Jan 2020-June 2021. As a result of power analysis, the sample was determined as 162 patients. The research was conducted with 165 people. Data were collected using face to face interview with patients with liver transplantation. Data were collected via the personal information form, Multidimentional Scale of Perceived Social Support (MSPSS) Beck Hopelessness Scale (BHS). Data analysis was made in computer environment by using SPPSS 22(Statistical Package Social Sciences version 22) Correlation analysis was used as significance test. The means are given with standard deviation, p<0.05 was acknowledged as significant. Hopelessness mean score of patients participating in the study was found to be 8.53 ±3.42 and this is an avarega hope score, their social support score averages were found to be 62,79±17, which is a social support score above the average.It has been determined that social-demographic characteristics of the individuals such as education level, place of residende and reason for transplant have an effect on level of hopelessness. Education level and reason for transplant have an effect on level of social support. In addition, a scientific negative relation between social support level and hopelessness was found.It was observed that the more their social support scores increases, the less their level of hopelessness decreases. As a conclusion, it was determined that the patients who had liver transplantation experienced moderate level of hopelessness and their support perception was above the average.Their level of hopelessness can be reduced by increasing social support that they receive. In order to increase perceived social support, integrated applications can be suggested to social support systems and nursery care. Keywords: Liver Transplantation, Social Support, Hopelessness, Nursing