Farklı Standartlardaki Paslanmaz Çelik ve Sade Karbonlu Çelik Çiftlerinin Sürtünme Karıştırma Kaynak Yöntemiyle Birleştirilmesi, Mekanik Özelliklerinin ve Mikroyapılarının İncelenmesi

Abstract

Bu çalısmada, sürtünme karıstırma kaynagı ile birlestirilen farklı kalitede östenitik paslanmaz çelikler (AISI 304 ve AISI 316) ile sade karbonlu çeliklerin (AISI 1010, AISI 1030, AISI 1050 ve AISI 1070) kaynaklı bölgelerinin mikroyapı ve mekanik özellikleri incelenmis, en iyi kaynak çifti belirlenmistir. Ilk önce AISI 304 ostenitik paslanmaz çelik ile AISI 304 ostenitik paslanmaz çelik farklı devir sayıları ve ilerleme hızları ile birlestirilmis, mekanik ve mikroyapı özeliklerine bakılarak optimum kaynak parametreleri belirlenmistir. Daha sonra, elde edilen optimum degerler ile AISI 304 ostenitik paslanmaz çelik, sade karbonlu çelikler olan AISI 1010, AISI 1030, AISI 1050 ve AISI 1070 kalite çeliklerle sürtünme karıstırma kaynagı yapılarak birlestirilmistir. Aynı sekilde farklı devir sayıları ve ilerleme hızları kullanılarak AISI 316-AISI 316 ostenitik paslanmaz çelikleri sürtünme karıstırma kaynagı ile birlestirlmis, AISI 304?te oldugu gibi mekanik ve mikroyapı özeliklerine bakılarak optimum kaynak parametreleri belirlenmistir. Optimum parametreler ile kaynaklanan AISI 316-AISI 10X0 serisi sade karbonlu çeliklerin mikroyapı ve mekanik özellikleri incelenmistir. Uygun kaynaklama kosullarında birlestirilen bu malzemelerin ara yüzey uyumlulukları incelenerek en iyi kaynak çiftleri elde edilmistir. Sade karbonlu çelik ve paslanmaz çeliklerin sürtünme karıstırma kaynakları, üniversal freze tezgâhında, freze pensine baglanan, ucuna özel form verilmis sert metal tungsten karbür uç ile gerçeklestirilmistir. Kaynaklama isleminden sonra birlestirilen parçaların mekanik özelliklerine çekme, çentik darbe, mikrosertlik, kayma deneyleri yapılarak bakılmıstır. Kaynaklı bölgenin mikroyapıları ise; faz kaymalarını ve iç gerilmeleri belirlemek için XRD (X-ısını difraktometresi), daglamalı kaba inceleme için OM (optik mikroskop) ve morfolojik yüzey incelemeleri için SEM (taramalı elektron mikroskobu) kullanılarak incelenmistir. Sürtünme karıstırma kaynagı sonrası yapılan mekanik özellik ve mikroyapı incelemeleri sonucunda AISI 304-AISI 10X0 çelik çiftlerinde en iyi mukavemet ve mikroyapı degerlerine AISI 304-AISI 1050?nin, AISI 316-AISI 10X0 çelik çiftlerinde ise en iyi mukavemet ve mikroyapı degerlerine AISI 316-AISI 1010 ?nın sahip oldugu görülmüstür.