HPV AŞISI VE SERVİKS KANSERİ TARAMASININ ÖNÜNDEKİ ENGELLER VE KOLAYLAŞTIRICI NEDENLERİN ARAŞTIRILMASI

Abstract

Servikal kanser, kadınlar arasında morbidite ve mortalitenin önde gelen nedenlerinden biridir ve bunun nedeni çoğunlukla hastalığın geç evrede tanı almasıdır. Kanser için erken taramanın hastalığa karşı en etkili önlem olduğu gösterilmiştir. Yapılan çalışmalar, erken taramanın önündeki engelleri servikal kansere karşı farkındalık eksikliği ve olumsuz tutumlar olarak göstermiştir. Bu çalışma HPV aşısı ve serviks kanseri taramasının önünde ki engeller ve kolaylaştırıcı nedenlerin araştırılması amacıyla yapılmış ve katılımcıların bilgi ve tutumları değerlendirilmiş ve puanlanmıştır. Araştırma Mart 2024-Aralık 2024 tarihleri arasında Elazığ ili merkez ilçesinde aile sağlık merkezine ve ketem birimlerine başvuran 18 yaş üstü kadınlar ile toplum temelli kesitsel çalışma olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya 18-65 yaş aralığında toplam 400 kadın katılmıştır. Veriler SPSS 22.0 yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Bilgi düzeyleri ile demografik özellikler arasındaki ilişkiyi belirlemek için iki değişkenli ve çok değişkenli analizler yapılmıştır. Katılımcıların çok büyük bir kısmının serviks kanserinde erken teşhisin faydalı ve tedavi edilebilir bir hastalık olduğu bildiği fakat serviks kanserine karşı koruyucu bir aşının olduğunu bilme oranının %46.0 gibi düşük bir oran olduğu belirlenmiştir. Bu aşı ilgili bilgi düzeylerinin düşük olduğu da saptanmıştır. Katılımcılar Serviks kanseri belirtileri ve önleyici tedbirleri hakkında yeterli bilgi düzeyine sahip değillerdir. Kadınların eğitim düzeyi, gelir düzeyi, serviks kanserine ilişkin farklılık oluşturmuştur. Kadınların doğum yapma, emzirme durumu ve süresi, ailede serviks kanseri öyküsünün bulunması, serviks kanseri tarama yapma eğilimlerini artırmaktadır. Katılımcıların HPV aşısı yapma oranı çok düşükken yaptırma isteme oranları %38,0 olarak belirlenmiştir. Kadınlar arasında serviks kanserinin önlenmesine ilişkin genel bilgi nispeten yüksek ve tutumlar çoğunlukla teşvik edici olsa da, taramaya ilişkin özel bilgi düşüktü. Katılımcılar arasında serviks kanserine ilişkin istenmeyen algılar ve inançlar da vardı. Bu nedenle, belirlenen bilgi eksikliklerinin giderilmesi ve hizmet veren alanların artırılması, serviks kanseri tarama hizmetlerinin tüm kadınlara yaygınlaştırılması için daha fazla eğitim kampanyasına ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: HPV, Serviks kanseri, tarama testCervical cancer is one of the leading causes of morbidity and mortality among women, primarily due to the disease being diagnosed at advanced stages. Early screening for cancer has been shown to be the most effective preventive measure against the disease. Studies have identified the barriers to early screening as a lack of awareness and negative attitudes towards cervical cancer. This study was conducted to investigate the barriers and facilitators related to the HPV vaccine and cervical cancer screening, evaluating and scoring the participants' knowledge and attitudes. The research was carried out as a community-based cross-sectional study among women aged 18 and over who applied to family health centers and KETEM units in the central district of Elazığ province, between March 2024 and December 2024. A total of 400 women between the ages of 18 and 65 participated in the study. Data were analyzed using SPSS 22.0 software. Bivariate and multivariate analyses were conducted to determine the relationship between participants' knowledge levels and demographic characteristics. The study found that the vast majority of participants were aware that early detection of cervical cancer is beneficial and that it is a treatable disease. However, only 46.0% knew that a vaccine is available to protect against cervical cancer, indicating a low level of awareness about this vaccine. Additionally, participants were found to lack adequate knowledge regarding the symptoms and preventive measures of cervical cancer. Women's education level, income level, and other demographic factors showed significant differences in their knowledge and attitudes regarding cervical cancer. The history of childbirth, breastfeeding, and family history of cervical cancer were found to increase the likelihood of cervical cancer screening behavior. While the rate of HPV vaccination was very low, the desire to get vaccinated was 38.0%. Although general knowledge about cervical cancer prevention among women was relatively high and most attitudes were encouraging, specific knowledge regarding screening was low. There were also misconceptions and unwanted beliefs about cervical cancer among the participants. Therefore, addressing the identified knowledge gaps and increasing service availability, along with more educational campaigns, is necessary to ensure the widespread dissemination of cervical cancer screening services to all women. Keywords: HPV, Cervical cancer, Screening test