Veteriner Hekimliği Tarihi Yönünden Hayvan Mumyaları

Abstract

Ölümden sonra ikinci bir hayatın başlayacağına inanan Mısırlılar, öteki yaşamda var olabilmek içinölümden önceki bedenlerine ihtiyaç duyacaklarını düşünmüşlerdir. Bu nedenle, ölen kişilerinbedenlerini, dış etkilerden korumak ve bozulmasını önlemek için bir takım kimyasallar kullanarakmumyalamışlardır. Aynı işlemi öteki yaşamda birlikte olmak istedikleri hayvanlarına dauygulamışlardır. Hayvan mumyaları, mumyalanma amaçlarına göre dört ayrı kategoride incelenmektedir. Bunlar;tanrının dünyadaki temsilcisi olduğu düşünülen kutsal hayvan mumyaları, sahiplerinin isteğiyleölümden sonra da varlıklarının devam etmesi amacıyla mumyalanan evcil hayvan mumyaları, ölenkişilerin tüketebilmeleri için yiyecek olarak mumyalanan erzak hayvan mumyaları ve tanrıyabağışlandığında, insanlar ile tanrılar arasında aracı olacaklarına inanılan adak hayvanmumyalarıdır. Mumyalar üzerinde yapılan incelemelerde, hayvan mumyalarında, paraziter hastalıklara ilişkinbulgulara, bakteriyel hastalık bulgularına kıyasla daha fazla rastlanılmıştır. Bu hastalıklardanönemli kısmı zoonotik karakterli hastalıklardır. Ayrıca mumyalanan hayvanlar üzerinde yapılancerrahi girişimlerin fazlalığı da dikkat çekicidir. Hayvanlara uygulanan bu sağaltıcı girişimlerincelendiğinde, müdahaleyi yapan kişilerin, veteriner hekimliği hizmetleri alanında uzmanlaşmışkişiler olduğu şeklinde yorumlanmıştır.Dünya çapında müze koleksiyonlarında tutulan hayvan mumyalarına ve mumyalarla ilgili bilgilere(elde edilme şekilleri, coğrafik kökenleri, tarihleri, fotoğrafları), çevrimiçi bir veri tabanı olan Antik Mısır Hayvan Biyo Bankası (Ancient Egyptian Animal Bio Bank) aracılığıyla ulaşılabilmektedir. Antik Mısır’da, insanlara uygulanan mumyalama yönteminin benzer şekilde hayvanlara dauygulanmış olması, insanlar ve hayvanlar arasında dini inançlardan beslenen güçlü bir bağın veyakın ilişkinin varlığına işaret etmektedir. Mumyalama tekniklerinin hayvanlar arasında farklılıkgöstermesi, hayvanlara yönelik tutum ve davranışların onlara atfedilen değere göre farklılıklargösterdiği şeklinde yorumlanabilir. Ayrıca insan hayatında önemli bir yer edinen hayvanların,ihtiyaçları ve hastalıklarıyla da ilgilenilmesinin, veteriner hekimliği mesleğinin gelişmesine olumluyönde katkı yaptığı sonucuna varılabilir.