BULANIK-MALAZGİRT(MUŞ) HAVZASI'NIN İKLİM ÖZELLİKLERİ

Abstract

İklim, coğrafi çevrenin şekillenmesini ve insan yaşamını çok yakından kontrol eden bir etmen olup, etkileri uzun yıllar boyunca ortaya çıkar. Bulanık-Malazgirt (Muş) Havzası, Doğu Anadolu Bölgesi'nin \"Yukarı Murat-Van Bölümü\" içinde ve bu bölümün de orta kesimlerinde yer alır. Bulanık-Malazgirt (Muş) Havzası, fiziki ve beşeri coğrafya şartları bakımından kendine has özellikler taşımakla birlikte bilhassa iklim özellikleri (şiddetli karasallık) açısından çevresinden farklı bir görünüm arz etmektedir. Doğu Anadolu Bölgesi'nde önemli bir konumda bulunan Bulanık-Malazgirt (Muş) Havzası'nın iklim özelliklerini şekillendiren faktörleri, Coğrafi bir bakışla ortaya koyan herhangi bir çalışma mevcut değildir. Bu çerçevede bu çalışmanın amacı, Bulanık-Malazgirt (Muş) Havzası'nın iklim özelliklerini etkileyen planetar ve fiziki coğrafya faktörlerini, Coğrafya biliminin prensipleri ve araştırma yöntemleri ile ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda inceleme sahası ve çevresinde bulunan istasyonların meteorolojik verileri, Sayısal Yükselti Modeli (DEM) ve sayısal topoğrafya haritaları Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve istatistik proğramları ile analiz edilmiştir. Analiz çalışmaları sonucunda inceleme sahasının iklimi üzerinde temelde planetar faktörler (coğrafi enlem, genel hava dolaşımına bağlı hava kütleleri, basınç şartları) rol oynamakla birlikte yükselti, orografi, bakı, büyük jeomorfolojik üniteler gibi fiziki coğrafya şartları, planetar faktörleri büyük oranda değişime uğratmaktadır. İnceleme sahasının ortalama sıcaklığı 7.1ºC, yıllık ortalama yağış miktarı ise 467.6 mm'dir. Çeşitli iklim hesaplamalarına göre ise inceleme sahası kurak, az nemli bir iklim tipine ait özellikler taşımaktadır. Bulanık-Malazgirt (Muş) Havzası, tüm bu özellikleriyle güneyde (Tatvan, Bitlis, Ahlat istasyonları), batıda (Varto) ve kuzeydoğuda (Ağrı) bulunan sahalar ile karşılaştırıldığında bu sahalara göre daha kurak ve soğuk bir iklim özelliğine sahip olduğu anlaşılmaktadır.