Sıvı kapanım incelemeleriyle Siftil Tepe (Keban-Elazığ) civarı Au-Ag cevherleşmeleriyle ilişkili kuvars damarlarının jenetik açıdan irdelenmesi

Abstract

Keban (Elazığ) yöresi Siftil Tepe civarı, Keban Metamorfitleri (Permo-Karbonifer) ve Keban Magmatitleri (Üst Kretase)' nin yer aldığı stratigrafik bir istife sahiptir. İnceleme alanında K 65 G doğrultuda gelişmiş kırık sistemlerine yerleşmiş yer yerde serizit - klorit şistler içerisinde şistozite yüzeyleri arasına girmiş Au-Ag içeren kuvars ve oksitli cevher damarları bulunmaktadır. Au-Ag içeren cevherleşmelerinin mineralojik ve dokusal özelliklerim araştırmak amacıyla cevherli kütlelerden alınan örneklerde, cevher parajenezini, esas olarak pirit ve kalkopirit yanında limonit, karbonat mineralleri, hematit, nabit altın gibi oksidasyon zonunda gelişen mineraller ile kovellin, kalkozin, kuvars, sfalerit, galen, arsenopirit ve enarjitten oluşan sementasyon kuşağı mineralleri temsil etmektedir. Cevherleşme, ortalama olarak l .52 ppm Au, 6.98 ppm Ag ve % l .08 Cu içermektedir. Elementler arasındaki ilişki incelenmiş, Au/Ag arasında (r=+0.25), Au/Cu arasında (r-+0.74), Ag/Cu arasında ise yüksek olmamasına karşın (r=+0.42) pozitif bir ilişkinin varlığı gözlenmiştir. Elementlerin sıklık dağılımında, Au, Cu ve Ag log-normal bir dağılım sunmaklardır. Cevherleşmeler Keban Magmatitlerine ait siyenit porfirlerle ilişkilidir. Kuvars damarları bu porfirlerden 150-200 m uzaklıkta yüzeylemektedir. Bu damarların kalınlığı 25-50 cm ve uzunluğu ise 2-5 m aralığında değişmektedir. Intrüzif kütleye olan uzaklığına göre üç farklı kuvars damarından alınan örnekler içerisinde bulunan birincil ve ikincil sıvı kapanımlardan ayrıntılı mikrotermometrik ölçümler yapılmıştır. Mikrotermometrik ölçümler birincil ve ikincil sivil kapanımlarında yapılmıştır. Kapanımların çoğunda üç yada dört fazı birarada görmek mümkündür. Birincil sıvı kapanımların oluşum sıcaklıkları, ortalama 318-367°C değişirken, ikincil sıvı kapanımların oluşum sıcaklık ortalama 326-355°C aralığındadır. Birincil sıvı kapanımlarda, ortalama tuzluluk değeri 21,5-23 %NaCl eşdeğeri aralığında ve ikincil sıvı kapanımlarda ortalama tuzluluk değeri 5-9,5 %NaCl eşdeğeri aralığındadır. Birincil sıvı kapanımlarda tuzluk değerlerinin ikincil sıvı kapanımlara göre yüksek oluşu, birincil hidrotermal çözeltilerin, denizel sedimanlar içerisinde hareket ettiğini düşündürmektedir. Ancak ikincil sıvı kapanımlardaki düşük tuzluluk değerlerinin,kuvars damarlarındaki kırık ve çatlaklarda dolaşan ikincil hidrotermal çözeltilerin meteorik sular tarafından zamanla seyrelttiği fikrini desteklemektedir. Sıvı kapanım çalışmaları sonucu kuvars damarlarının katatermal evrede oluştuğu belirlenmiştir.