COMPARISON OF RISK ASSESSMENT LEVELS OF HANDBALL COACHES IN TURKISH SUPER LEAGUE WITH CERTAIN DEMOGRAPHICAL VARIABLES

Abstract

Risk, insan zihninde tehlikeye işaret eden endişe, korku içeren bir kavram olarak yer edinmekte ve ileride ortaya çıkması beklenilen, kesinlik taşımasa bile gerçekleşmesi muhtemel olayları belirtmektedir. Dolayısıyla risk, arzulanmayan bir olayın meydana gelebilmesinin yanı sıra hem oluşma biçimi hem de sonuçları ile olaylara ait belirsizlik olarak açıklanmaktadır (Willet, 1971). Risk değerlendirme süreci ise belirlenen risklerin nasıl yönetilmeleri gereğinin belirlenmesi için temel oluşturmak üzere riskler değerlendirilir ve analiz edilir. Değerlendirme ve analiz sürecinde riskin hem olma ihtimali hem de etkisi dikkate alınmaktadır (Küçükyılmaz, 2007).Bu araştırma Türkiye Hentbol Süper Ligi kulüplerindeki antrenörlerin risk değerlendirme düzeylerinin bazı demografik değişkenlerle karşılaştırılması amacıyla yapılmıştır. Araştırmada betimsel tarama yöntemlerinden biri olan genel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Türkiye Hentbol Süper Ligi takımlarında görev yapan 49 antrenör oluştururken, örneklemini ise; rastgele ve tesadüfî yöntemle seçilmiş farklı kulüplerde antrenörlük yapan 45 antrenör oluşturmaktadır. Araştırmada veri aracı olarak Gök (2006) ve Çobanoğlu (2008)nun sporda risk değerlendirme ölçeği kullanılmıştır. Risk değerlendirme ölçeği madde havuzunda yer alan (1,11,12,14,15,16,17,18,19,20,21,2 2,25,26,28,29,30,31) maddeler Gök (2006)ün geliştirdiği ölçme aracından, madde havuzunda yer alan (2 ,3,4,5,6,7,8,9,10,13,23,24,27) maddeler ise Çobanoğlu (2008)nun geliştirdiği ölçme aracından alınmıştır. Elde edilen veriler üzerinde yapılan faktör analizi sonucunda düşük faktör yükü olan ya da birden fazla faktörden yüksek yük değeri alan (8,9,10,12,18,23,26,27) maddeler ölçekten çıkarılmıştır. Tekrarlanan faktör analizi sonucunda ölçekte yer alan 23 maddenin toplam varyansın % 51,64ünü açıkladığı görülmüştür. Bu değer ölçeğin bu haliyle yapı geçerliliğini sağladığını göstermektedir. Ölçeğin güvenirliliğine ilişkin Cronbach alpha iç tutarlılık katsayısı .921 olarak bulunmuştur. Bu sonuçlar ölçekten elde edilen puanların güvenilir olduğunu kanıtlamaktadır. Veriler istatistik paket programı yardımıyla analiz edilmiştir. Elde edilen sayısal değerler p.05 anlamlılık düzeyine göre değerlendirilmiştir. Antrenörlerin risk değerlendirme ölçeğine verdikleri cevaplar risk derecelendirme matrisine yerleştirilerek riskler derecelendirilmiştir. Risk derecelendirme matrisi; bir program için en kritik olan risklerin tanımlanması, öncelikle dirilmesi ve etkilerinin yönetilmesine imkân sağlar (10). Verilerin sağlıklı yorumlanabilmesi için ölçeğin beşli derecelendirme aralıkları; çok az düzeyde riskli (1.00-1.80), az riskli (1.81-2.60), orta düzeyde riskli (2.61-3.40), çok riskli (3.41-4.20), çok fazla riskli (4.21-5.00) şeklinde belirlenmiştir. Araştırmaya katılan antrenörlerin risk değerlendirme düzeyleri cinsiyet değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05). Risk değerlendirme ölçeği puanları cinsiyet değişkenine göre anlamlı bulunması ile erkek antrenörlerin risk değerlendirme düzeyleri ortalamaları kadın antrenörlere göre daha yüksek çıkmasının nedeninin hentbol süper ligindeki kadın antrenörlerin yardımcı antrenör statüsünde bulunmasından kadın antrenörlerin erkek antrenörlerde göre daha az risk almaları bu sonucun çıkmasında etkili olduğu düşünülmektedir. Araştırmaya katılan antrenörlerin risk değerlendirme düzeyleri yaş değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05). Çalışmamız sonucunda genç antrenörlerin riskleri üstlenmeye hazır olmadıkları, antrenörlerin yaşı ilerledikçe risk faktörlerini algılama düzeylerinde de artış olduğu, 55 yaş ve üstü antrenörlerin tecrübelerinden dolayı hentbolun yarışma ortamının getirdiği yüksek düzeydeki kaygı, stres ve riski genç antrenörlere göre daha yüksek düzeyde algılamalarından dolayı risk değerlendirme ölçeği puanlarının yaş değişkenine göre anlamlı çıkmasına neden olduğu düşünülmektedir. Araştırmaya katılan antrenörlerin risk değerlendirme düzeyleri eğitim durumu değişkenine göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0,05). Çalışmamız sonuçlarına göre lisans düzeyinde eğitimine sahip olan antrenörlerin, lisansüstü düzeyinde eğitime sahip olan antrenörlere göre riskleri değerlendirirken daha kaygılı oldukları, riskleri daha yüksek düzeyde algıladıkları ve eğitim seviyesi değişkeninin riskleri değerlendirmede etkili olduğu söylenebilir.Araştırmaya katılan antrenörlerin risk değerlendirme düzeyleri medeni durum ve antrenörlük süresi değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05).