SINIF ÖĞRETMENLERİNİN MESLEKİ GELİŞİM ÖZ YETERLİKLERİ İLE MESLEKİ YENİLİKÇİLİK EĞİLİMLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ

Abstract

ÖZ Sınıf Öğretmenlerinin Mesleki Gelişim Öz Yeterlikleri ile Mesleki Yenilikçilik Eğilimleri Arasındaki İlişki Mehmet Akif YILDIZ Yüksek lisans Tezi FIRAT ÜNİVERSİTESİ Eğitim Bilimleri Enstitüsü Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı 2025, Sayfa: xii+74 Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin mesleki gelişim öz yeterlikleri ile mesleki yenilikçilik eğilimleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Öğretmenlerin mesleki yeterlikleri, eğitimde kaliteyi artıran temel unsurlardan biri olarak görülmekte olup, yenilikçi uygulamaların eğitim ortamına entegrasyonunda kritik bir rol oynamaktadır. Araştırma, öğretmenlerin mesleki gelişim süreçlerine yönelik öz yeterlik algılarının, yenilikçi düşünme ve uygulama eğilimleri üzerindeki etkisini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma evrenini, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Elâzığ ilinde görev yapmakta olan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Örneklemi ise kolay ulaşılabilir uygun örnekleme yöntemi ile belirlenen 311 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, öğretmenlerin mesleki gelişim öz yeterlik algılarını ve mesleki yenilikçilik eğilimlerini belirlemeye yönelik olarak kullanılan "Öğretmenlerin Mesleki Gelişim Öz Yeterlikleri Ölçeği" ve "Sınıf Öğretmenlerinin Mesleki Yenilikçilik Ölçeği" aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın bulguları sınıf öğretmenlerinin mesleki gelişim öz yeterlik algılarının yüksek olduğunu ve bu yeterlik düzeylerinin, öğretmenlerin mesleki yenilikçilik eğilimlerini olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Cinsiyet değişkenine göre yapılan analizlerde, erkek öğretmenlerin bazı alt boyutlarda kadın öğretmenlere kıyasla daha yüksek puanlara sahip oldukları görülmüştür. Demografik değişkenler açısından değerlendirildiğinde, mesleki gelişim öz yeterlik algılarının cinsiyet, kıdem ve eğitim durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Erkek öğretmenlerin bazı alt boyutlarda daha yüksek öz yeterlik algılarına sahip oldukları gözlenirken, kıdem ve eğitim düzeyine bağlı olarak mesleki gelişim yeterliklerinde farklılıklar ortaya çıkmıştır. Özellikle 11 yıl ve üzeri kıdeme sahip öğretmenlerin, öz yeterlik düzeylerinin hem toplam puan hem de "kişisel gelişim" alt boyutunda daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca öğretmenlerin görev yaptıkları okulun bulunduğu yer değişkeni açısından da anlamlı farklılıklar saptanmış; ilçe merkezinde görev yapan öğretmenlerin, özellikle "alansal gelişim" alt boyutunda köyde görev yapan öğretmenlere kıyasla daha yüksek öz yeterlik algısına sahip oldukları belirlenmiştir. Mesleki kıdem süresi arttıkça öğretmenlerin yenilikçi uygulamalara karşı daha istekli ve güvenli oldukları tespit edilmiştir. Bu çalışma, eğitim sisteminin yenilikçi ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşabilmesi adına, öğretmenlerin mesleki gelişim süreçlerinin güçlendirilmesinin gerekliliğine dikkat çekmektedir. Anahtar Kelimeler: Sınıf Öğretmenliği, Mesleki Gelişim, Öz Yeterlik, Mesleki Yenilikçilik