Fourier Shin Eşbütünleşme Testi ile Çevresel Kuznets Eğrisi Hipotezinin Geçerliliği AB ve Çin Uygulaması

Abstract

Çağımızın önemli çevresel sorunları arasında küresel ısınma ve iklim değişiklikleri bulunmaktadır. Sera gazı salınımına katkısından kaynaklı artan karbondioksit salınım seviyesi çevresel sorunları tetikleyici nitelikte olduğundan bu sorunları azaltıcı politikalar ve önlemler alınmalıdır. Çevre ve ekonomi arasındaki ilişkinin şeklini açıklayan ve literatürde yaygın olarak kullanılan araç Çevresel Kuznets Eğrisi’dir. Grossman ve Krueger tarafından popüler hale gelen Çevresel Kuznets Eğrisi Hipotezi (ÇKE) ilk kez Panayatou tarafından kullanılmıştır. Hipoteze göre; ekonomik büyümenin ilk evrelerinde, gelir seviyesinin olması gereken düzeye ulaşması çevre kirliliğinde artışa neden olurken, belirli bir dönüm noktasından itibaren temiz teknolojilerle birlikte çevresel kirliliğin azalması gerektiği savunulmaktadır. Çalışmada, Avrupa Birliği (AB) ve Çin’de 1970-2020 dönemi kişi başı karbondioksit emisyonu ve kişi başı GSYİH verileri kullanılarak Çevresel Kuznets Eğrisi Hipotezinin geçerliliğini test etmek amaçlanmıştır. Hipotezin geçerliliğini test etmek için Christopoulos ve León-Ledesma (2010) tarafından geliştirilen Fourier ADF (F-ADF) birim kök testi, Becker, Enders ve Lee (2006) tarafından geliştirilen Fourier KPSS (F-KPSS) birim kök testi, geleneksel KPSS birim kök testi, geleneksel ADF birim kök testi ve Tsong vd. tarafından geliştirilen Fourier-Shin (FSHIN) eşbütünleşme testi kullanılmıştır. F-ADF ve F-KPSS birim kök testlerinin çıktı sonuçlarına göre değişkenlerin düzeyde birim kök içerdikleri, birinci farklarının alınmasıyla durağan hale geldikleri sonucuna ulaşılmıştır. F-ADF ve F-KPSS testlerinin desteklenmesi amacıyla geleneksel ADF ve KPSS birim kök testleri kullanılmış olup değişkenlerin birinci farklarında durağan hale geldikleri görülmüştür. Birim kök sonuçlarına göre değişkenlerin farklarında durağan olmaları analize eşbütünleşme testi ile devam edilmesine neden olmuştur. FSHIN eşbütünleşme testine göre; Avrupa Birliği’nde eşbütünleşme ilişkisi ve uzun dönem katsayılarının anlamlı olması nedeniyle Çevresel Kuznets Eğrisi Hipotezi’nin geçerli olduğu, Çin’de ise sadece eşbütünleşme ilişkisinin var olduğu ve ÇKE Hipotezi’nin geçerli olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.