ÖZEL GEREKSİNİMLİ BİREYLERE YÖNELİK TÜRKİYE VE DÜNYA MÜZELERİNDE EĞİTİM ETKİNLİKLERİ

Abstract

Müzeler, yaşam boyu öğrenmenin gerçekleştiği, kalıcı ve etkili öğrenmenin sağlandığı en önemli okul dışı öğrenme mekanlarıdır. Müzeler içlerinde yaşattıkları dünyayı en etkili yansıtabilmek ve her tür izleyici grubunun ilgiyle, istekle müzeye gelmek isteyeceği, heyecanla öğreneceği bir müze ziyareti gerçekleştirmeleri için hedef kitleye yönelik fiziki donanım ve farklı eğitim etkinlikleri sunmaktadır. Bu bakış açısından hareketle araştırmada, özel gereksinimli bireylere yönelik Türkiye ve Dünya müzelerin d e uygulanan güncel eğitim etkinlikleri irdelenmiştir. Tarama mod elinde gerçekleştirilen araştırmada, özel öğrenme yöntemlerine ihtiyaç duyan bireylere yönelik yurtiçi ve yurtdışındaki müzelerde yapılan etkinlikler, bu etkinliklerde izlenen yol, kullanılan yöntemler, fiziki ortam, donanım ve tüm bu sunulanların öğrenmed eki etkisi incelenmiştir. Araştırma Türkiye’deki Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Şehit Cuma Dağ Tabiat Tarihi Müzesi, Sakıp Sabancı Müzesi, İstanbul Modern Sanat Müzesi, Pera Müzesi; Dünya’daki British Museum, Metropolitan Museum of Art, Tate Museum, Chicago Children’s Museum ve State Tactile Museum Omero müzelerinin özel gereksinimli bireylere yönelik sunduğu 2019-2023 yılları arasındaki eğitim etkinlikleri ile sınırlıdır. Araştırma bulguları özel öğrenme yöntemlerine ihtiyaç duyan bireylerin müze ziyaretlerinde onlara engel gruplarına yönelik fiziki ortam ve donanım ve öğrenme yöntemleri sunulduğunu ve tüm bunların öğrenmedeki güçlü etkisini göstermiştir. Araştırma sonucunda müzelerde, Braille alfabesi ile yapılan açıklamaların, büyük punto yazıların, baston takibi yapılabilecek bir düzenin, işitsel bilgilendirmelerin, teknolojinin sonsuz olanakları ile gerçekleştirilen heyecan verici sunuşların kısacası farklı engel gruplarına yönelik fiziki ortam ve yöntemlerin müze ziyaretini nasıl verimli hale getirdiği görülmüştür. Araştırma kapsamında incelenen Türkiye ve Dünya müzelerinde görülen özel gereksinimli bireylere yönelik etkinliklerin, fiziki ortam ve donanımın diğer müzelerde de giderek artması için yasal zorunlulukların getirilmesi ve resmi kurum ve kuruluşların müzelerdeki farklı engel gruplarına yönelik ortam ve hizmetleri denetlemesi önerilmektedir.