Lise öğrencilerinin bilişsel esneklik, yaşam becerileri ve akademik özyeterlilik arasındaki ilişkinin incelenmesi

Abstract

Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeyleri ile yaşam becerileri ve akademik öz yeterlikleri arasındaki ilişkileri incelemek ve bilişsel esneklik ile yaşam becerilerinin akademik öz yeterliği yordama gücünü belirlemektir. Araştırma nicel araştırma yaklaşımı çerçevesinde gerçekleştirilmiş olup ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Elazığ ilinde öğrenim gören lise öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemi ise farklı lise türlerinde öğrenim gören öğrencilerden oluşmaktadır. Örneklem grubu uygun örnekleme yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Bilişsel Esneklik Ölçeği, Yaşam Becerileri Ölçeği ve Akademik Öz Yeterlik Ölçeği kullanılmıştır. Kullanılan ölçme araçlarının güvenirlik analizleri sonucunda ölçeklerin güvenilir ölçümler yaptığı belirlenmiştir. Araştırma verilerinin analizinde betimsel istatistiksel tekniklerin yanı sıra değişkenler arasındaki ilişkileri incelemeye yönelik korelasyon analizi ve değişkenlerin yordayıcı etkilerini belirlemek amacıyla çoklu regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırma bulguları, lise öğrencilerinin bilişsel esneklik düzeyleri ile yaşam becerileri arasında anlamlı ve olumlu yönde bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Benzer şekilde bilişsel esneklik ile akademik öz yeterlik arasında da pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Ayrıca yaşam becerileri ile akademik öz yeterlik arasındaki ilişkinin daha güçlü olduğu görülmüştür. Yapılan analizler sonucunda bilişsel esneklik ve yaşam becerilerinin birlikte akademik öz yeterliğin önemli yordayıcıları arasında yer aldığı ortaya konulmuştur. Sonuç olarak araştırma, lise öğrencilerinin akademik öz yeterliklerinin geliştirilmesinde bilişsel esneklik ve yaşam becerilerinin önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda okullarda öğrencilerin yalnızca akademik başarılarına odaklanan uygulamalar yerine problem çözme, alternatif düşünme, öz düzenleme ve kişilerarası iletişim gibi becerileri destekleyen eğitim ortamlarının oluşturulmasının önemli olduğu düşünülmektedir. Ayrıca öğrencilerin bilişsel esnekliklerini geliştirmeye yönelik rehberlik ve psikoeğitim çalışmalarının yaygınlaştırılması önerilmektedir.The aim of this study is to examine the relationships between high school students' cognitive flexibility levels, life skills, and academic self-efficacy, and to determine the predictive power of cognitive flexibility and life skills on academic self-efficacy. The study was conducted within the framework of a quantitative research approach, and a correlational survey model was employed. The population of the study consists of high school students studying in the province of Elazığ. The sample of the study includes students from different types of high schools and was determined using a convenience sampling method. In the study, the Cognitive Flexibility Scale, Life Skills Scale, and Academic Self-Efficacy Scale were used as data collection tools. Reliability analyses of the measurement tools indicated that the scales provided reliable measurements. In the analysis of the data, descriptive statistical techniques were used, along with correlation analysis to examine the relationships between variables, and multiple regression analysis to determine the predictive effects of the variables. The findings of the study revealed that there is a significant and positive relationship between high school students' cognitive flexibility levels and their life skills. Similarly, a significant positive relationship was found between cognitive flexibility and academic self-efficacy. In addition, the relationship between life skills and academic self-efficacy was found to be stronger. The results of the analyses also demonstrated that cognitive flexibility and life skills are significant predictors of academic self-efficacy when considered together. In conclusion, the study indicates that cognitive flexibility and life skills play an important role in enhancing the academic self-efficacy of high school students. Accordingly, it is suggested that educational environments should be designed to support skills such as problem-solving, alternative thinking, self-regulation, and interpersonal communication, rather than focusing solely on academic achievement. Furthermore, it is recommended that guidance and psychoeducational programs aimed at improving students' cognitive flexibility should be expanded.