COĞRAFİ ORTAM VE KENT FİZYOLOJİSİ İLİŞKİLERİ: XIX. YÜZYIL KİLİS ŞEHRİ ÖRNEĞİ

Abstract

Sanayi toplumu öncesi ve sonrası dönemleri yansıtan şehirlerde, iki farklı kentsel fizyoloji kolaylıkla anlaşılabilir. Şehir planı, cadde-sokak sistemi, kent formu sanayi devriminden oldukça farklı bir relief sunar. Kilis şehri; kuruluş yeri, tarihi süreçler, şehir içi arazi kullanımı, etnik yapısı ve kültürel farklılıkların tarihi dönemdeki izlerinin kolaylıkla gözlemlenebildiği bir şehirdir. Kilis şehri oluşum sürecinde coğrafi konumunun avantajları neticesinde XIX. Yüzyılda kentsel merkez haline gelmiştir. Sonraki aşamada ise XIX. yüzyılda kentsel dokuyu, kentte yaşayanların yerleşim tecrübesi ile şekillendirdiği farklı bir şehir mekanı ve kentsel mimari dizayn edilmiştir. Şehiriçi arazi kullanımı doğal ve beşeri ortamın etkileşimi ile işlevsel bir hale gelmiştir. Çalışmada XIX. yüzyıl kent sisteminin ortaya konulabilmesi için sokak ve cadde sistemleri, kamusal mekanlar, kent dokusu ve biçimi ele alınarak, sosyal ve iktisadi yaşama yansımaları analiz edilmeye çalışılmıştır. Bu yolla sanayi öncesi kentsel mekanın biçimlenmesinde, karakterinde pay sahibi öğeler öne çıkarılmıştır