AŞK BAĞLAMINDA GERHART HAUPTMANN’IN “SEVGİLİ WANDA” ROMANI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Abstract

Sosyoloji, psikoloji ve felsefe gibi farklı disiplinlerde kendine yer bulan aşk kavramı, partnerin seçimini belirleyen duygu; insanı belirli bir nesneye veya diğer bir insana bağlayan gönül bağı; yakınlık, bağlılık ve tutku üçlüsünün bileşeni şeklinde tanımlamalara sahiptir. Nasıl ki fizyolojik veya güvenlik gereksinimleri yaşamın devamı için vazgeçilmezse aynı şekilde aidiyet/ait olma ve sev(il)me de olmazsa olmaz temel insani gereksinimlerdir. Ait olma ve sev(il)meyi diğerlerinden ayıran ise bunların psikolojik gereksinimler olmalarıdır. Aşk da bu psikolojik gereksinimler arasında değerlendirilir. Batı geleneğinde arkadaşlık/dostluk sevgisi (philia), sex (libido), ötekinim refahı için adanmış sevgi (agape/caritas) ve eros olmak üzere genel olarak dört çeşit aşk söz konusudur. Bunlar arasında eros daha yüksek varlık ve ilişki biçimine göndermede bulunur. Aynı zamanda varoluşsal bir karakter taşıyan bu aşk biçimi/eros, yaşamı anlamlandıran, ona ruh veren ve biçimlendiren itici bir güce sahiptir. Modernliğin gelişimine paralel kitlesel bir fenomene dönüşen aşk, yazınsal dünyada vazgeçilmez öğelerden biri haline gelmiştir. Öyle ki Goethe’den (Genç Werther’in Acıları) Schiller’e (Kabale und Liebe), Zweig’dan (Bir Kadının 24 Saati, Bilinmeyen Bir Kadının Mektubu) H. Böll’e Katharina Blum’un Çiğnenen Onuru) kadar birçok yazarda aşk, yapıtların merkezine yerleşmiştir. Natüralizm akımının başat yazarlarından Gerhart Hauptmann’ın Sevgili Wanda adlı romanının da konusu aşktır. Bu çalışmanın amacı yazarın romanında kadın ve erkek cephesinde aşkı nasıl kurguladığını tespit etmektir.