Bazı tıbbi sülük türlerinin (Hirudo medicinalis L., 1758 ve Hirudo verbana carena, 1820) ihracatı, korunması ve sürdürülebilirliği

Abstract

Bu çalışmanın hazırlanması amacıyla en büyük sülük ihracatı potansiyeline sahip olan Samsun ilindeki sulak alanlarda tıbbi sülük toplayanlarla temasa geçildi. Bölgede yer alan bazı sulak alanlara gidilerek ihraç ürünü olan sülüklerden örnekler alındı ve tür teşhisleri yapıldı. Ticari amaçla sülük toplayıcılığı yapanların toplama çalışmaları yerinde incelendi. Ayrıca 1996 yılın-dan günümüze kadarki sülük ihracat kotaları ile son altı yılın sülük ihracat gerçekleşme du-rumu değerlendirildi. Türkiye’nin sulak alanlarından toplanıp ihraç edilen Tıbbi sülüğün son zamanlara kadar tamamen Hirudo medicinalis türünden oluştuğu bilinmekteydi. Fakat Tür-kiye’den ihraç edilen sülüklerin büyük çoğunluğunun toplandığı bölge olan Kızılırmak deltası ve çevresinden elde edilen tıbbi sülüklerin Hirudo verbana türüne ait olduğu görüldü. H. medicinalis ve H. verbana’nın her ikisinin de aynı amaçla, tıbbi sülük olarak kullanıldığı bi-linmektedir. Nesli Tehlikede Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşmeye (CITES) bağlı olarak, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından tıbbi sülük-lerin ülkemizden ihracatına kota uygulanmaktadır. Bakanlık tarafından 2008 yılında verilmiş olan kotanın (6000 kg) ancak %38.39’luk (2303,5 kg) kısmı ihraç edilebilmiştir. Buna bağlı olarak kotanın dahi doldurulamadığı ve ihraç edilen miktarın her yıl azaldığı görülmektedir. Bu azalma tıbbi sülüklerin (H. medicinalis ve H. verbana) artık sulak alanlarımızdan yeterince çı-karılamadığını ve popülasyonun giderek azaldığını göstermektedir.