Bilgi ve İletişim Teknolojileri (BİT) ve Hava Kalitesi İlişkisi: Global Ülke Paneli Örneği

Abstract

Çevre kirliliği, özellikle 18. yüzyılın sonunda sanayileşme devrinin başlaması ile önemli bir küresel sorun haline gelmiştir. İlerleyen zaman içinde sanayi toplumunun bilgi toplumuna dönüşümü, bilgi ve iletişim teknolojilerinin (BİT'lerin) çevre üzerindeki fayda ve sakıncaları üzerinde tartışmalar başlatmıştır. Bir taraftan, BİT'lerin daha az enerji talebi ile daha etkin bir ekonomik büyümeye yol açtığı ve dolayısı ile sera gazı emisyon oranlarını azalttığı iddia edilmiştir. Diğer taraftan ise, yeni BiT teçhizatlarının kurulumu ve operasyonunun enerji yoğun olmasından dolayı, BİT?ler küresel hava kirliliğinden sorumlu tutulmuştur. Bu tartışmalara dayalı olarak bu projede, BiT?lerin küresel hava kirliliğini azaltıyor mu, yoksa arttırıyor mu? sorusuna cevap aramaktayız. Bu amaçla, 1990-2015 dönemi boyunca, mümkün olan en geniş ülke paneli kullanılarak BiT?lerin hava kirliliği üzerindeki etkisi araştırılmaktadır. Ülkeler, gelir seviyelerine göre Dünya Bankası'nın (2015) sınıflandırmasına dayanarak yüksek gelir grubu ülkeleri, orta gelir grubu (alt-orta ve üst-orta gelir grubu) ülkeleri ve alt gelir grubu ülkeleri şeklinde dört gruba ayrılmaktadır. Metodoloji olarak ise, ikinci nesil panel veri modellerinden (yatay kesit bağımlılığı testleri, panel birim kök testi, panel eşbütünleşme testleri, panel veri tahmincileri) faydalanılmaktadır. Elde edilen bulgular, BİT'leri temsilen kullanılan internet kullanıcı yüzdesinin yüksek gelir grubu ülke panelinin hava kalitesini iyileştirdiğini, orta gelir grubu ülke panellerinin hava kaliteleri üzerinde anlamlı etkilere sahip olmadığını ve alt gelir grubu ülke panelinin hava kalitesini ise kötüleştirdiğini ortaya koymaktadır. Bu sonuçlara dayalı olarak her ülke paneli için çeşitli politika önerileri geliştirilmektedir.