İNTRASEREBRAL KANAMAYA BAĞLI ATEŞ İLE CİDDİ ENFEKSİYON AYIRICI TANISINDA PROKALSİTONİN DÜZEYİNİN ARAŞTIRILMASI

Abstract

Yoğun bakım ünitesi (YBÜ)'nde takip edilen, ateşi olan intraserebral kanama tanılı hastalarda santral ateşin tespiti, enfeksiyona bağlı ateşin tanısının erken konulması morbidite ve mortaliteleri yüksek olan enfeksiyonlu hastalarda kritik önem taşımaktadır. Bu nedenle santral ateş ve enfeksiyona bağlı ateşin ayırıcı tanısını sağlayan doğru ve hızlı sonuç veren laboratuvar incelemelerine gereksinim vardır. Bu çalışmanın amacı, intraserebral kanama nedeniyle yoğun bakım ünitesine yatırılan hastalarda erken evrede ateş etyolojisini belirlemek için sistemik prokalsitonin (PCT) düzeyinin bir biyobelirteç olarak kullanılıp kullanılmayacağını incelemektir. İntraserebral kanama (İSK) nedeniyle yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda; ateş etyolojisi erken belirlenerek akılcı antibiyotik kullanımı sağlanacak, gereksiz kullanımlar azaltılacak, var olan enfeksiyonların erken tanısı konularak morbiditenin ve mortalitenin önlenmesinin yanında ekonomik kazanç da sağlanacaktır. Cerrahi/dahili YBÜ'nde takip edilen İSK tanılı 73 hasta çalışmaya alındı. YBÜ'ne başvuruda veya takibi sırasında yüksek ateş gelişen hastalarda kan, idrar, endotrakeal aspirat (ETA) ve varsa yara kültürleri alındı. C-reaktif protein (CRP), PCT, lökosit sayısı, PMNL (polimorf nüveli lökosit) yüzdesi ve eritrosit sedimantasyon hızı (ESH) düzeyleri için kan örnekleri alındı ve günlük rutin olarak tekrarlandı. Hastalar yapılan klinik değerlendirme ve kültür sonuçlarına göre 39 enfeksiyon varlığı düşünülen hasta, 34 enfeksiyonu olmayan santral ateşli hasta olarak sınıflandırıldı. CRP, PCT, ESH, lökosit ve PMNL yüzdesi düzeyleri ile ateş etyolojisi arasındaki ilişki incelendi. Aynı zamanda hastalar ölen ve sağ kalan gruplarına ayrılarak serum CRP, PCT, ESH, lökosit ve PMNL yüzdesi düzeyleri ile prognoz arasındaki ilişki incelendi. İntraserebral kanama tanılı enfeksiyonu olan hastalar ile santral ateşi olan hastalar arasında PCT düzeyi açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptandı (p<0.05). Enfeksiyonu olan hastaların odaklarına göre serum PCT düzeyleri incelendiğinde en yüksek ortalamanın çoklu enfeksiyonu olan hastalarda olduğu görüldü. Tanılarına göre incelendiğinde enfeksiyöz ateşi olan olgularda PCT düzeyleri ortalamasının yüksek olduğu ve CRP düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon olduğu görüldü (r: 0.461, p<0.05). Ancak santral ateşi olan olgularda PCT düzeyleri ile CRP düzeyleri arasında anlamlı ilişki saptanmadı (r:0.239, p>0.05). Enfeksiyöz ateşi olan olgularda PCT düzeyleri ile ESH, kan lökosit düzeyleri ve PMNL yüzdeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptanmadı (p>0.05). Benzer şekilde santral ateş olgularında da PCT düzeyleri ile ESH, kan lökosit düzeyleri ve nötrofil yüzdeleri arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptanmadı (p>0.05). Yine enfeksiyöz ateşi olan olguların enfeksiyon odaklarına göre gruplandırıldığında hiçbir grupta PCT düzeyleri ile CRP düzeyleri arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon saptanmadı (p>0.05). PCT'nin, CRP, ESH, lökosit ve nötrofil yüzdesine göre intraserebral kanaması olan hastalarda görülen ateşi enfeksiyon ile ayırmada daha başarılı olduğu görüldü. Takip edilen 73 hastanın yoğun bakımda yatış süresi incelendiğinde, hastaların yatış süresi uzadıkça ortalama serum PCT düzeylerinin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttığı görüldü (p<0.05). Olguların prognoza göre PCT düzeyleri karşılaştırıldığında, ölümle sonuçlanan olguların başlangıç PCT düzeylerinin taburcu olan olgulara göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptandı (p<0.05). Sonuç olarak; PCT'nin, yoğun bakım ünitesine intraserebral kanama tanısıyla kabul edilen ve ateşi olan hastalarda, kanamanın sebep olduğu ateş ile enfeksiyona bağlı ateş ayrımında kullanılabilecek bir biyomarkır olduğu kanaatine varıldı. PCT, sadece muhtemel bir bakteriyel enfeksiyonu değil aynı zamanda enfeksiyonun prognozunu ve mortaliteyi de gösterebilmektedir. Anahtar Sözcükler: Prokalsitonin, Santral Ateş, Enfeksiyon, Lökosit, Nötrofil