ÜNİVERSİTE ÖĞRENCİLERİNİN SAĞLIK OKURYAZARLIĞI DÜZEYİNİ BELİRLEMEYE YÖNELİK BİR ARAŞTIRMA (FIRAT ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ)

Abstract

Okuryazarlık geniş bir konudur. Bu nedenle farklı konularda farklı tanımları bulunmaktadır. Genel bir tanım olarak okuryazarlık, bireyin duygu, düşünce ve arzularını ifade etme biçimidir. Bunu konuşarak veya yazarak tam ve etkili bir şekilde yapabilmektedir. Okuryazarlık kavramı bununla sınırlı değildir. Kişinin bir başkasının söyledikleri ve yazdıklarını da anlaması gereklidir. Bunu da kişinin söylediklerini dinleyerek, yazdıklarını okuyarak bununla birlikte kişiler veri ve yeteneklerini de kullanmalıdır. Sağlık okuryazarlığı için pek çok kurum ve kuruluş tanım yapmıştır. Sağlık okuryazarlığı kavramı 1974 yılında Simond'un yayınladığı bir makale ile ortaya çıkan 1990'lı yıllara kadar pek konuşulmayan, sonrasında tekrardan önem kazanan bir konudur. Sağlık okuryazarlığı, kişilerin daha sağlıklı olabilmeleri ve sağlık halinin devamı için kişilerin bilgiye ulaşması anlaması ve bu bilgilerin uygulamaya konulmasıdır. Yani kişinin bilgiye erişmesi ya da sadece anlaması yeterli değildir. Kişiler aldıkları bu bilgileri uygulamaya koymalıdırlar. Kişilerin bu konuda sorumlulukları bulunmaktadır. Çalışmanın amacı, Fırat Üniversitesi'nde örgün öğrenim görmekte olan öğrencilerin sağlık okuryazarlığı düzeyini belirlemek, bu sayede eksik olduğu düşünülen bir konuda literatüre katkı sağlamak ve bundan sonraki çalışmalara yön vermektir. Çalışmada sağlık okuryazarlığı kavramı ve önemi açıklanarak, sağlık okuryazarlığını etkileyen kavramlar üzerinde durulmuş, yapılan anket sonuçları ve tablolar yorumlanmış, sonuç ve öneriler hazırlanmıştır. Çalışmada yüz yüze anket çalışması yapılmıştır. Araştırmaya 443 kadın, 364 erkek katılmıştır. Toplamda 807 kişiye anket uygulanmıştır. Araştırmanın evrenini 2017- 2018 Eğitim ve Öğretim yılında Fırat Üniversitesi'nde eğitim almakta olan öğrencileri oluşturmuştur. Örneklem kolaylama yöntemiyle seçilmiştir. Araştırma 8 fakültede yapılmak istenmiş fakat Teknoloji Fakültesinden etik izin alınamadığı için bu fakülteye anket uygulanamamıştır. Araştırmamız 7 fakültede yapılmıştır (İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu, İnsani ve Sosyal Bilimler Fakültesi, Fen Fakültesi, Eğitim Fakültesi, Yabancı Diller Yüksekokulu, İlahiyat Fakültesi). Araştırmada sağlıkla alakalı olan bölümlerde okuyan öğrenciler sağlık konusunda bilgili oldukları ve standart sapmayı değiştirecekleri düşünüldüğü için özellikle seçilmemişlerdir. Ankette 2 kontrol sorusu bulunmaktadır. Fakat kontrol soruları anketin gerçek özelliğini yansıtmadığı için çıkarılmıştır. Araştırma için 19 hipotez kurulmuş ve test edilmiştir. Araştırmanın güvenirliğini kontrol etmek için güvenirlik testi yapılmış, Cronbach Alfa katsayısı 0,954 olarak bulunmuştur. Buna göre araştırmamızın çok güvenilir olduğu söylenebilir. Sağlık okuryazarlığının demografik etkenlerle, sağlık bilgi ve algılarıyla arasında anlamlı bir farklılık olup olmadığını ölçmek için bağımsız örneklem T testi, ilişkili örneklem T testi ve Tek Yönlü (One Way) Anova testi uygulanmış ve yorumlanmıştır. Ayrıca 5'li likert soruların ölçümünün yapılması için faktör analizi yapılmış ve yorumlanmıştır.Literacy is a wide subject. As a general definition, Literacy is the way an individual expresses his/her emotions, thoughts, and desires. He/She can do this by speaking or writing in a complete and effective way. Literacy isn't limited with these. He/She must understand the things which are writen and said by another persons. The concept of health literacy is an issue that was not discussed until the 1990s, which appeared in an article published by Simond in 1974, and then gained importance again. Health literacy is the understanding of people's access to information in order to be healthier and to maintain health status and to put this information into practice. In other words, it is not enough for one to have access to information or just to understand it. People should put this information into practice. People have responsibilities in this regard. The orim of this study is to determine the health literacy level of the students attending formal education at Fırat University, to contribute to the literature by making an application that has never been done and to direct the next studies. In the study, the concept and importanceof health literacy was explained, the concepts affecting health literacy were emphasized, the survey results and tables were interpreted, conclusions and recommendations were prepared. In this study face to face survey was conducted. 443 women and 364 men participated in this study. In total this survey was conducted to got people. The universe of the research was composed of the students studying at Fırat Universty in 2017-2018 academic year. The examples were selected by simple sampling method. The study was planned to be carried out in 8 faculties but because the ethics permission could not be obtained from the Faculty of Technology, a questionnaire could not be applied to this faculty. Our research was conducted in 7 faculties (Faculty Of Economics and Administrative Sciences, Faculty of Humanites and Social Sciences, Vocational School of Technical Sciences, Faculty of Sciences, Faculty of Education, School of Foreign Languages, Faculty of Theology). In the research the students educating in the departments health-related weren't selected especially. Because they were informed about health and would change the standart deviation. In the study there are two control questions. Howewer the control questions didn't reflect the true nature of the study they were cancelled. For the reserch 19 hypotheses were established and tested. The taste was made to measvere reliability of the research. Cronbach Alfa coefficient was found as 0,954.In order to this we can say our study is very reliable. For the measuring or determining whether health literacy has a significant difference with democratic factors, health information and perceptions, independent sampling test, related sampling taste and one way Anova test were applied and interpreted. Also factor analysis was applied and interpreted for measuring the quinted (likert) questions.