ASENKRON MOTORLARIN ALGILAYICISIZ KONTROLÜ İÇİN YAPAY SİNİR AĞLARI İLE HIZ VE KONUM TAHMİNİ

Abstract

Asenkron motorların hız kontrolü için gerekli olan hız ve konum bilgisi, motor milineyerleştirilen mekanik algılayıcılardan elde edilir. Bu algılayıcıların, motorun hız kontrolsistemine ayrı bir maliyet getirmesi ve mekanik zorlamalarla arıza riskinin fazla olması gibinedenlerle motorun akım ve gerilim bilgilerinden yararlanarak motor hızını ve konumunutahmin eden bir gözlemleyiciye ihtiyaç duyulur. Motorun hız ve konum bilgisi doğrudanmotorun hız ve vektör kontrol performansını da etkilediğinden yük ve parametre değişimlerinekarşı dayanıklı bir gözlemleyici geliştirmek zorunlu olmaktadır.Bu tez çalışmasında, asenkron motorların algılayıcısız kontrolü için yapay sinir ağları(YSA) ile motor hızını tahmin eden bir gözlemleyici önerilmiştir. YSA gözlemleyici, motorungerçek akımları ile motor gerilimlerini ölçerek motor akımlarını ve akılarını belirlemeyi, akımve akı hatalarından yararlanarak motor hızını tahmin etmeyi amaçlamaktadır. YSA' nın yapısıve başlangıç ağırlık değerleri motor modelinden yararlanarak belirlenmiştir. Parametredeğişimleri altında YSA' nın eğitimi, akım hataları kullanılarak gerçekleştirilmiştir. EğitilmişYSA gözlemleyici kullanılarak asenkron motorun algılayıcısız hız kontrol sistemininMATLAB-Simulink de benzetimi yapılmıştır. Yük ve parametre değişimleri altında asenkronmotorun YSA ile algılayıcısız hız kontrolünden elde edilen benzetim sonuçları sunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Asenkron motorlar, algılayıcısız hız kontrolü, yapay sinir ağları,hız gözlemleyici.