Aile İçi İstismarda (Ensest) Çocukluklarının Gölgesinde Kadınlar

Abstract

Aile, içinde şiddet tarih boyunca hemen tüm toplumlarda var olan bir olgu olmakla birlikte temelinde sevgi ve güvene dayalı toplumsal bir kurumdur. Aile; üyelerine sevgi, güven, aitlik duygusu sağlayan toplumsal bir kurum olarak tanımlanmaktadır. Bunun yanında güvenli bir alan olarak tanımlanan aile, içinde birçok suç ve insan hakkı ihlalini de barındırabilmektedir. Bu nedenle aile kavramına en ideal biçimi ile yaklaşmak yerine ailede yaşayan insanların ne denli güvende oldukları göz önünde bulundurularak yaklaşılmalıdır. Üyeleri açısından en güvenli alanlar olması gerekirken aile kurumu, bazen çocukların, kadınların, yaşlıların ve engellilerin travmalarının gizlendiği alanlara dönüşebilmektedir. Bu nedenledir ki aile kurumuna karşı yasaların ve toplumun farkındalık düzeyinin yüksek olması gerekmektedir. Bu kurum içerisinde dezavantajlı grup olarak çocuk ve kadınlar istismarın nesnesi olurken, büyülü bir sessizlik de bu kurumun etrafını sarmalayarak istismar eylemlerini gölgeleyebilmektedir. Ensest ve özellikle çocuğa yönelik ensest, tüm toplumlarda yaşanma riski olan önemli sosyal sorunlardan biridir. Bu çalışmada ensest, görünürlüğü düşük olan aile içi şiddet biçimlerinden biri olması nedeniyle çalışma konusu olarak seçilmiştir. Aile içinde gerçekleşen ve faillerin tehditle, şiddetle gizlemeye çalıştıkları cinsel bir istismar/şiddet olan enseste en fazla kız çocuklarının maruz kalması nedeniyle çalışmaya çocukluk öykülerinde cinsel istismar olan kadınlar dâhil edilmiştir. Çocukluk döneminde aile içi cinsel istismara uğrayan erkek çocuklar çalışmaya dâhil edilmemiştir. Bu nedenle çalışma çocukluk dönemlerinde istismara maruz kalmış kadınlara odaklanmaktadır. Araştırmanın evrenini Psikolog Gökhan Çınar’ın hazırlayıp sunduğu “Katarsis” programı oluşturmaktadır. Söz konusu programın 1 Ocak 2020 ile 25 Aralık 2023 tarihleri arasında yayımlanan ve çocukluk döneminde aile içi istismar öyküsü olan kadınların katıldığı programlar oluşturmaktadır. Çalışma 10 program üzerinden değerlendirilmiştir. Söz konusu programlar aile içerisinde çocukluk dönemlerinde maruz kaldıkları ensestin yaşamları üzerindeki etkilerini kendi pencerelerinden değerlendiren kadınların katıldıkları programlardır. Çalışma katılımcıların program sunucusuna, durumu anlama, tanımlama, bununla mücadele edebilme biçimi, yaşamları üzerindeki etkileri bağlamında verdikleri cevaplar üzerinden ele alınmış ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Bu bağlamda çalışma katılımcıların ifadelerinin analizi sonucunda 4 ana tema oluşturulmuş ve bu temalar 10 kategoriye ayrılmıştır. Kadınlar programda çocukluk dönemlerinde anlamadıkları ve anlamlandıramadıkları bir cinsel istimara maruz kalmışlardır. Çalışmanın sonucunda öne çıkan noktalar; aile içi cinsel istismarı failler tarafından “oyun” olarak tanımlandığı, “bir sır olarak” saklandığı, mağdurları kendilerini suçlamaya/aşağılamaya ittiği, istismarla baş etmede yalnız bırakıldıklarıdır. Korku ve baskı yaşanan ensesti gizlemenin en kullanışlı yolu olarak kullanılırken, söz konusu eylemin nesnesi olan çocukların gelecekleri bu travmanın ayrıntılarında yitmektedir.