İLETİŞİM VE MEDYA ALANINDA YENİ BİR GEREKLİLİK: YAPAY ZEKÂ OKURYAZARLIĞI

Abstract

Yapay zekâ (YZ) teknolojileri hayatımıza çok hızlı girmiş ve birçok şeyi köklü biçimde değiştirmiştir. Bunların arasında iletişim süreçleri ve medya faaliyetleri de yer almaktadır. İletişim süreçleri ve medya faaliyetlerinde YZ teknolojilerinin kullanımının sağladığı kolaylık ve avantajların yanında birçok sorun ve zarara da yol açtığı görülmektedir. Betimsel analiz yöntemiyle gerçekleştirilen bu çalışma, YZ teknolojilerinin söz konusu süreçler açısından etkilerinin farkındalığına odaklanmaktadır. Sosyal bilimlerde okuryazarlık kavramı, ele alınan konunun bilinirliğinin yanında olumsuz yönlerini minimize ederken olumlu kullanımının artırmanın nasıl sağlanacağı bağlamında kullanılmaktadır. Bu anlamıyla birçok alan okuryazarlık ile ilişkilendirilmektedir. Günümüzde birçok alanda kullanılan ve şimdiden insanlığın geleceğini çok fazla etkileyeceği belli olan YZ teknolojileri için de bu durum söz konusudur. Klasik anlamda, başta söz konusu süreçlere yönelik yoğun bir okuryazarlık literatürü ve uygulamaları bulunmaktadır. Bu alandaki faaliyetlerin yeterince başarı sağladığı tartışmaya açıktır ve hâlihazırdaki sorunlu işleyişe eklemlenen YZ teknolojileri durumu daha da zorlu hâle getirmiştir. Gelecekte ortaya çıkması muhtemel sorunlara çözüm bulmak ve/veya sorunları minimize etmek için yapay zekâ okuryazarlığı (YZO) konusu üzerinde daha fazla durulması bir zorunluluktur. İletişim süreçleri ve medya faaliyetleri bu alanların başında gelmektedir. Bu bağlamda, YZO'nun sadece teknik bilgiyle sınırlı kalmayıp, etik ve sosyal boyutları da kapsayan bütüncül bir yaklaşım benimsemesi hayati önem taşımaktadır.