19. YÜZYILDA AZERBAYCAN’IN HRİSTİYANLAŞTIRILMA FAALİYETLERİ VE İKTİSADİ KAYNAKLARININ SÖMÜRÜLMESİ

Abstract

18. yüzyılda Hanlıklar şeklinde bölünmüş olan Azerbaycan’da merkezî bir devleti yoktu. 18. yüzyılın ikinci yarısında Azerbaycan’da hanlıklar ortaya çıktı. Hanlıklar arasında çıkan iç savaşlar sonucunda, ayrışarak bölünen Azerbaycan’ı işgal ve dış tehditlerden koruyabilecek merkezi bir güç yoktu. Dolayısıyla Azerbaycan coğrafyasını hâkimiyetine almak için birbirileriyle kıyasıya mücadele eden Rusya, İran ve Osmanlı devletleri arasında savaşlar olmuştur. 1800’lü yılların ilk çeyreğindeki savaşların galibi olarak öne çıkan Rusya, askerî güç kullanarak işgal ettiği Kafkasya’nın en önemli ülkesi olan Azerbaycan’ı işgal ederek siyasî ve askerî yönden tahakküm altına almıştır. Rusya; işgalden sonra Azerbaycan’a Hristiyan halkları taşıyarak demografik yapısını değiştirmiş, dinî yönden dönüştürmek ve Hristiyanlaştırmak için çalışmalar yapmış, iktisadî kaynaklarını sömürmüş ve tamamen ele geçirmiştir. Rusya, Azerbaycan’ı işgal ederek ülkesine katmak ve hâkimiyeti altında tutmak için stratejiler geliştirmiş ve projeler hazırlayıp uygulamıştır. 1830 yılına doğru Azerbaycan’ın da içinde yer aldığı Güney Kafkasya’nın tamamı Rusya’nın eline geçmiştir. Bu makalede, Yakın Çağ’da Rusya’nın Azerbaycan’ı ilhak etme, sömürme ve Hristiyanlaştırma süreci irdelenerek açıklanmıştır.

Khanates emerged in Azerbaijan in the second half of the 18th century. As a result of the civil wars between the Khanates, there was no central power that could protect Azerbaijan, which was divided and divided, from invasion and external threats. Therefore, there were wars between Russia, Iran and the Ottoman states, who fought fiercely with each other to dominate the Azerbaijani geography. Russia, which stood out as the winner of the wars in the first quarter of the 1800s, occupied Azerbaijan, the most important country of the Caucasus, by using military force and dominated it politically and militarily. Russia; After the occupation, it changed the demographic structure of Azerbaijan by bringing Christian people to it, carried out efforts to convert it religiously and Christianize it, exploited its economic resources and completely captured it. Russia has developed strategies and prepared and implemented projects to invade Azerbaijan, annex it to its country and keep it under its control. By 1830, the entire South Caucasus, including Azerbaijan, was taken over by Russia. In this article, the process of Russia's annexation, exploitation and Christianization of Azerbaijan in the 19th century is examined and explained.