ORTAÇAĞ ANADOLU ALEVÎLİĞİ: REŞADİYE ÖRNEĞİ

Abstract

Alevîlik inancının ortaya çıkışı ile ilgili farklı yorumlar yapılsa da en çok kabul edilen görüş Hz. Muhammed'in vefatından sonra çıkan halifelik tartışmalarından doğduğudur. Alevî inancına göre Hz. Muhammed, vefat etmeden önce kendisinden sonra Müslümanlara veli olarak Hz. Ali'yi tayin etti. Dolayısıyla Hz. Muhammed vefat ettikten sonra halifelik Hz. Ali'nin hakkıydı. İlk halife Hz. Ebû Bekir seçilince Müslümanlar arasında ilk ayrılıklar meydana geldi. Hz. Ali'nin halife olmasını savunanlar taraf tutan, birine taraf olan anlamlarına gelen Şîa veya Şiî isimleri ile adlandırıldılar. Malazgirt Savaşı'ndan sonra Anadolu'ya gelen Horasan dervişleri ve göçebe Türkmenler de, Alevî olarak isimlendirildiler. Alevîlik inancı hakkında çok fazla kaynak bulunmamakla birlikte halk arasında kulaktan dolma bilgiler daha yaygınlık göstermektedir. Son yıllarda konu hakkında araştırmalara ilgi duyulmakta ve araştırmaların sayısı her geçen gün artmaktadır. Dileğimiz bu konudaki araştırmaların sayısının giderek artması ve bilimsel kaynaklar ile gerçek Alevîlik inancının öğrenilmesidir. Bu amaçla bizler Müslümanlar arasındaki ayrılıkların son bulması düşüncesi ile Alevîlerin inançlarını, ibadetlerini, kültürlerini araştırmaya çalıştık. Bu bağlamda Reşadiye Alevîliği üzerinden bu inancın nasıl yaşandığını araştırmaya gayret ettik.

Althought different comments are made about the emergence of Alevîsm belief, the most accepted opinion is that it evolved out of the caliphate debates that occurred after Muhammad's death. According to the belief of Alevîsm, before his death, Muhammad appointed Ali as the guardian of the Muslims after him. Therefore, after the death of Muhammad, caliphate was the right of Ali. When Abu Bakr was elected as the first caliph, the first disagreement between Muslims occurred. Those who defend Ali to be the caliph were named as the Shia which means the one who takes sides or partial. Khorasan dervishes and nomadic Turkmens who came to Anatolia after the Battle of Manzikert were also named as Alevî. While there are not many sources about Alevîsm belief, hearsay information is more common among public. In recent years, there has been an interest in research on the subject and the number of studies is increasing day by day. Our wish is the gradually increase in number of researches on this subject and the learning the true Alevî faith with scientific resources. For this purpose, we tried to research the beliefs, worship and culture of Alevîs with the idea of ending the differences between Muslims. In this context, we tried to investigate how this belief is lived through the Reşadiye Alevîsm.