DİVANÜ LUGATİ'T-TÜRK'DE GEÇEN İDARİ VE ASKERİ KAVRAMLAR ÜZERİNE BİR İNCELEME

Abstract

Kaşgarlı Mahmut, Divanü Lügât'it-Türk adlı eserini, Araplara Türkçe öğretmek amacıyla yazmıştır. Kendi anlatımına göre, eserine sadece o gün için kullanılan kelimeleri almıştır. Bunu da eserinin daha kullanışlı olmasını istediği için yaptığını söyler. Türkçe-Arapça bir sözlük olan eserinde açıklamaları da mesajını ulaştırmayı hedeflediği kitlenin diliyle, yani Arapça yapar. Kelimeleri gerek gördüğünde cümle içinde kullanır. Türk kültürü adına bunu başarıyla yerine getirdiği rahatlıkla söylenebilir.Bu çalışmada Divanü Lügat'it-Türk'te askeri ve idari kavramları bularak onlar üzeride kavramsal, anlamsal ve zaman içersindeki gelişimlerini, tarihsel perspektife uygun olarak inceleyerek, olabildiğince konuyla ilgili detayları bir araya toplayarak vermeye çalıştık. İdari unvan ve terimleri, ardından askerî unvan ve terimleri ayrı ayrı inceledik. İncelememiz sonucunda, Divandan bulduğumuz ve ele aldığımız kavramların teşkilât tarihi açısından ve müesseselerin Türk devletlerinde sürekliliği bakımından her dönemde ihtişamını koruduğunu ve karmaşık bir yapı taşıdığını hissettik. Günümüzde kullanılan birçok benzer kavrama da rastladık.Anahtar Kelimeler: Kaşgarlı Mahmut, Divanü Lügat'it-Türk, askeri, idari kavramlar

Mahmut of Kashgar composed his work The Diwan Lughat at-Turk so as to teach Turkish to Arabs. According to his expression, he took the words used only in those days. He said he chose that method because he wanted to make his work more useful. In his work, which is a Turkish-Arabic dictionary, he used the Arabic that was the language of his target group. He used the words in the sentences when they were necessary. We can easily say that he successfully fulfilled this in the name of Turkish Culture.In this study, we aimed to find the military and the administrative terms in The Diwan Lughat at-Turk and to give the details about the subject by examining the cognitive and semantic developments of these words over timein accordance with the historical perspective. We examined administrative titles and terms and military titles and terms separately. As a result of our review, we felt that the terms, which we found in the work and considered, maintained their splendor in terms of organizational history and the continuity of institutions in Turks States. We saw many similar terms that are used today.Key words: Mahmut of Kashgar, The Diwan Lughat at-Turk, military-administrative terms.