Petrology and $^{40}Ar-^{39}Ar$ age of the bimodal orduzu volcanics (Malatya) from the western end of the eastern Anatolian Neogene volcanism, Turkey

Abstract

Doğu Anadolu’da yaygın olarak yüzeylenen Neojen magmatizmasının bir ürünü olan Yamadağ volkanitlerine ait Orduzu volkanitleri (Malatya), riyolit, riyolitik dayk, trakiandezit ve bazaltik trakiandezit dayklarından oluşmaktadır. Bazaltik trakiandezitik dayklardaki mafik globüller, trakiandezitiklerdeki bazaltik trakiandezit anklavları, bazı mikroskopik dokusal özellikler ve jeokimyasal bulgular magma karışmasının verileri olarak değerlendirilmiştir. Orduzu volkaniti kayaçlarında aşamalı gazsızlaştırma tekniğiyle yürütülen $^{40}Ar-^{39}Ar$ radyometrik yaş tayini çalışmalarında, riyolitlerde, riyolitik dayklarda ve bazaltik trakiandezitik dayklarda Orta Miyosene karşılık gelen yaşlar (16 My) elde edilmiştir. Primordial manto’ya göre normalleştirilmiş örümcek diyagramları, riyolit ve riyolitik daykların, andezit ve bazaltik trakiandezitik dayklara göre bazı büyük iyon çaplı elementler (Cs, Rb, Ba, K, Th, U) bakımından zenginleşme; ancak Sr, Nb, Ti bakımından kuvvetli ve bazı kalıcılığı yüksek elementler (Hf, Zr) bakımından ise hafifçe fakirleşmeye uğradıklarını göstermektedir. Chondrit’e göre normalleştirilmiş nadir toprak elementleri örümcek diyagramları ise riyolit ve riyolitik dayklar için bağıl olarak nisbeten daha yüksek bir (La/Lu)CN (18–47) ve Eu/Eu* (0.57–0.92) oranları; trakiandezitler ve bazaltik trakiandezitik dayklar için ise daha düşük bir (La/Lu)CN (7–13) ve Eu/Eu* (0.86–1.05) oranları gösterirler. Jeokronolojik, arazi, petrografik ve jeokimyasal veriler, Orduzu volkanitlerinin oluşumunda, konumsal ve zamansal olarak üç farklı magmanın etkin olduğunu göstermektedir. Bunlar, (1) kabuksal kökenli, kalk-alkalen riyolitik magma; (2) litosferik manto kökenli, kalkalkalen magma; (3) litosferik manto kökenli orta derece alkalen magma kaynağıdır.