KARBON MONOKSİT (CO) GAZININ BUĞDAY (TRİTİCUM AESTİVUM) VE HIYAR (CUCUMİS SATİVUS) BİTKELERİNDEKİ BAZI FİZYOLOJİK ETKİLERİ VE BU ETKİLERİN BİYOKİMYASAL İLİŞKELERİNİN ARAŞTIRILMASI

Abstract

Doktora Tezi KARBON MONOKSİT (CO) GAZININ BUĞDAY (Jriticum aestivum) ve HIYAR ( Cucumis sativus) BİTKİLERİNDEKİ BAZI FİJYOLOJİK ETKİLERİ ve BU ETKİLERİN BİYOKİMYASAL İLİŞKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Yaşar KIRAN Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Biyoloji Anabilim Dalı 2000, Sayfa: 83 Bu çalışmada, karbon monoksit (CO) gazının deney objelerimiz olan buğday {Jriticum aestivum) ve hıyar (Cucumis sativus) bitkilerinde yol açtığı çimlenme ve fide büyümesi ile ilgili değişimler parametrik olarak tespit edilmiştir. Daha sonra biyokimyasal analizler yapılarak olayların metabolikyönü aydınlatılmaya çalışılmıştır. Bunun için deney ve kontrol bitkileri hormon ve protein analizlerine tabi tutulmuştur. Ayrıca uygulama yapılan fidelerin pigment miktarları kontrolleriyle mukayeseli olarak tespit edilmiştir. Elde ettiğimiz sonuçlara göre, CO' in 75, 150 ve 300 ppm' lik konsantrasyonları tohumların çimlenmelerini etkilememiştir. 600 ppm' lik konsantrasyon tohumların çimlenmelerini az da olsa engellemiştir. Fakat 1200 ppm' lik CO konsantrasyonu çimlenmeyi önemli oranda etkilemiş, 1600 ppm' lik konsantrasyon ise gerek buğday ve gerekse hıyar tohumlarında çimlenmeyi irreverzibıl olacak şekilde tamamen durdurmuştur. Yapılan hormon analizleri sonucunda, CO gazı uygulanarak (1600 ppm) çimlenmesi tamamen engellenmiş tohumlarda auksin, gibberellin ve sitokinin sentezlerinin normal tohumlardaki düzeylerine yakın seviyelerde olduğu, ancak inhibitor maddeler (ABA) düzeyinde kısmi bir artışın meydana geldiği görülmüştür. Karbon monoksit (CO) gazı uygulanmış (75, 150, 300, 600, 1200 ve 1600 ppm) ve uygulanmamış hıyar fidelerinde protein ve pigment analizleri yapılmıştır. Bu analizler sonucunda CO gazının artan konsantrasyonlarına bağlı olarak protein miktarında önemli düzeyde azalma tespit edilmiştir. Klorofil a, klorofil b ve toplam klorofil miktarlarında belirgin bir azalış gözlenirken, karotenoid miktarında artış olmuştur. ANAHTAR KELİMELER: Karbon monoksit, çimlenme, fide büyümesi, bitki hormon, protein analizi, pigment analizi.

II SUMMARY PhD Thesis SOME PHYSOLOGİCAL EFFECTS OF CARBON MONOXIDE (CO) ON CUCUMBER ( Cucumis sativus) AND WHEAT (Triticum aestivum) PLANTS AND INVESTIGATION OF BIOCHEMICAL RELATIONS OF THESE EFFECTS Yaşar KIRAN Fırat university Graduate School of Natural Applied Sciences Department of Biology 2000, Page: 83 In this study, changes related to the growth of seedling and germination of cucumber on {Cucumis sativus) and wheat (Triticum aestivum) plants caused by carbon monoxide were determined parametrically. After that, metabolic side of this phenomenons were tried to be enlightened by biochemical analysis. For this, test and control plants were subjected to the hormone and protein analysis. However, the pigment amount of experimental plants were obtained by comparing them with control plants. According to the results obtained, concentrations of CO in 75, 150 and 300 ppm did not effect the germination of the seeds The 600 ppm CO concentration was effected the seed germination at a low ratio.The germination was effected at an important level by 1200 ppm CO concentration. Germination of both wheat and cucumber seeds were entirely stopped in 1600 ppm CO concentration irreversibly. As a result of hormone analysis, in the seeds inhibited by the application of CO (1600 ppm), auksin, gibberelline and cytochinine synthesis were seen to be closer to the level in normal seeds. But a relative increasment was observed at inhibitor substance level. Protein and hormon analyses were done on both CO gas applied and unapplied cucumber seedlings. According to the results of this analysis, a decreasement was observed in the amount of the protein depending on the increasing concentrations of CO gas. Carotenoid amount was increased while chlorophyll a chlorophyll b, and total chlorophyll amounts were decreased dramatically. Key words: Carbon Monoxide, germination, seedling growth, plant hormone, protein analysis, pigment analysis.