GÜNEYDOĞU ANADOLU BİNDİRME KUŞAĞINDAKİ MANGAN YATAKLARININ MİNERALOJİK, JEOKİMYASAL VE KÖKENSEL OLARAK İNCELENMESİ

Abstract

DOKTORA TEZİ GÜNEYDOĞU ANADOLU BİNDİRME KUŞAĞINDAKİ MANGAN YATAKLARININ MİNERALOJİK, JEOKİMYASAL VE KÖKENSEL OLARAK İNCELENMESİ Bayram TÜRKYILMAZ Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Jeoloji Anabilim Dalı 2004, Sayfa: 160 Hatay ilinden başlayıp Türkiye'nin güneydoğu ucu olan Hakkari'ye kadar kuzeye büklümlü bir yay şeklinde uzayan Güneydoğu Anadolu Bindirme Kuşağı üzerinde çok sayıda irili ufaklı manganez cevherleşmeleri vardır. Bu cevherleşmeler Bindirme Kuşağının Kahramanmaraş-Bingöl arasındaki bölümünde oldukça yoğunlaşmaktadır. Manganez cevherleşmeleri kuşak üzerinde Koçali ve Maden karmaşıkları içerisinde yer almaktadır. Koçali karmaşığı ile ilişkili cevherler radyolaritler içerisinde, Maden karmaşığı ile ilişkili cevherleşmeler ise çamurtaşlan içerisinde mercekler ve ardalanmalı tabakalar şeklinde bulunmaktadır. Koçali karmaşığı ile ilişkili cevherlerde, cevher mineralleri piroluzit, psilomelan, polianit, braunit ve manganittir. Bu cevherlerin XRD tanımlamalarında hollandit de belirlenmiştir. Maden karmaşığı ile ilişkili cevherlerde ise cevher mineralleri braunit, jakopsit, piroluzit, psilomelan ve hematittir. '/-.- "$)0**f'Ill MnO içeriklerine göre Mn-oksit (Koçali karmaşığı ile ilişkili) cevherleri "Manganez cevheri", Fe-Mn (Maden karmaşığı ile ilişkili) cevherleri ise "Demirli manganez cevheri" sınıflamasına girmektedir. Gerek Mn-oksit ve gerekse Fe-Mn cevherlerinin Fe/Mn oranları düşük olup, denizaltı hidrotermal merkezlerde hidrotermal çözeltilerden itibaren oluşmuş yataklarınkine benzemektedir. Ana ve iz elementler kullanılarak yapılan birçok diyagramda cevherler genelde denizel ve hidrotermal alanlar üzerinde yoğunlaşmaktadır. Her iki tip cevherleşme düşük iz element içerikleri ile denizaltı hidrotermal yataklara benzemektedir. Cevherleşmelerin toplam NTE içerikleri de düşüktür. Cevherler sahip oldukları toplam NTE içerikleri ile düşük-sıcaklık hidrotermal veya sub-oksik diyajenetik kökeni belirtirler. Kondrit-normalize diyagramları üzerinde genel olarak gözlenen negatif Ce anomalileri cevherlerin düşük bir redoks potansiyeli altında, iyi-oksijenlenmemiş ve durgun bir su kütlesi içerisinde birikmiş olduğunu göstermektedir. Cevherlerin sahip olduğu yüksek Eu/Sm değerleri bariz bir şekilde hidrotermal katkıyı gösterir. Genel olarak gözlenen negatif Eu anomalileri cevherin çökelmiş olduğu sıvıların sıcaklığının 250°C'yi geçmediğini gösterir. Anahtar Kelimeler: Güneydoğu Anadolu Bindirme Kuşağı, Koçali karmaşığı, Maden karmaşığı, Manganez Cevherleşmesi