ÇAĞATAY TÜRKÇESİYLE YAZILMIŞ R??IN?ME-İ ?A?RET-İ M?S? ?ALEYHİ’S-SEL?M

Abstract

Edebiyatımızda Hz. Musa’nın Tûr-ı Sînâ’da yüce Allah ile görüşmesini tasvir eden pek çok eser bulunmaktadır. Bunların bazıları Musa-nâme tarzında Hz. Musa’nın hayatının bütünü hakkında bilgi verirken bazıları sadece Tûr Dağı’ndaki bu görüşmeye odaklanmıştır. Çağatay Türkçesi ile el yazması olarak kaleme alınmış olan R??ın?me-i ?a?ret-i M?s? ?Aleyhi’s-sel?m adlı eser de sadece Tûr Dağı’ndaki görüşmeyi ele almakta ve bu görüşme üzerinden de olgun Müslüman birey inşasına katkıda bulunmaya çalışmaktadır. 322 varaktan müteşekkil bir risalenin 306b-315a sayfaları arasında yer alan R??ın?me-i ?a?ret-i M?s? ?Aleyhi’s-sel?m bölümünün yazılış tarihi belli değildir. Ancak ilgili risalenin ilk eseri olan ??bus-n?me’nin sonunda 1235 (1819-1820) tarihi yer almaktadır. Yazarı veya müstensihi hakkında bilgi olmayan G. Jarring’in koleksiyonundan alınmış olan eserin ilk sayfasında mühür şeklinde Latin alfabesi ile G. Raquettte Kaschgar, Türkestan yazılmaktadır. Çağatay Türkçesinin klasik sonrası devri eseri olduğu anlaşılan el yazmasının çeviri yazısının yapılması, ses bilgisi ve şekil bilgisi unsurlarının tespit edilerek başta tarihî Türk lehçesi olan Çağatay Türkçesi olmak üzere Çağdaş Türk Lehçeleri alanlarında yapılan araştırmalarda önemli bir boşluğu dolduracağı düşünülmektedir.

There are numerous works in our literature depicting the meeting of Moses with Almighty Allah at Mount Tûr. Whereas some of them provide information about the entire life of the Prophet Moses in the style of Musa-n?me, others focus only on this Mount T?r meeting. R??ın?me-i ?a?ret-i M?s? ?Aleyhi? al-?al?m, a manuscript written in Chagatai Turkic, deals only with the meeting on Mount ??r and tries to contribute to the construction of the mature Muslim individual through this meeting. The date of writing of the section R??ın?me-i ?a?ret-i M?s? ?Aleyhi? al-?al?m on pages 306b-315a of a 322-volume treatise is uncertain. Nevertheless, at the end of ??bus-n?me, the first work of the related treatise, the date 1235 (1819-1820) appears. On the first page of the work, which was taken from G. Jarring's collection without any information about the author or the autographer, G. Raquettte Kaschgar, Turkestan is written in Latin alphabet in the form of a seal. The translation of the manuscript, which is a post-classical work on Chagatai Turkic, fills a significant research gap by identifying the phonetic and morphological elements of this historical Turkic dialect.