Kentsel Yeşil Alanların Mekansal Dağılımlarının Mahalle Ölçeğinde Değerlendirilmesi: Elazığ Kenti Örneği

Abstract

Bu çalışma, Elazığ kent merkezinde yeşil alanların mekânsal dağılımını, erişilebilirlik düzeylerini ve ekonomik göstergelerle ilişkisini mahalle ölçeğinde analiz etmektedir. Araştırmada, uzaktan algılama, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve yerinde gözlem yöntemlerinin birlikte kullanıldığı dört aşamalı bir süreç izlenmiştir. (i) Sentinel-2A uydu görüntüleri ve belediye verileriyle yeşil alan sınırları belirlenmiş; (ii) CBS tabanlı buffer analizine dayalı erişilebilirlik değerlendirmesi yapılmıştır. Bu analizlerde, Dünya Sağlık Örgütü (WHO, 2012) ve Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği (MPYY, 2014) standartlarına göre 300 m ve 500 m yaya erişim mesafeleri tampon bölgeler (buffer zone) oluşturulmuştur. (iii) Yeşil alan yeterliliği, kişi başına düşen yeşil alan miktarı (?10 m²) ve alan büyüklüğü (?0,5 ha) ölçütlerine göre değerlendirilmiştir. (iv) Mahalle ölçeğinde arsa rayiç bedelleri analiz edilerek yeşil alan erişimi ile ekonomik değerler arasındaki mekânsal ilişki incelenmiştir. Bulgular, kişi başına düşen yeşil alan miktarının ortalama 10,2 m² ile ulusal standartlara yakın olmasına rağmen, merkez mahallelerde yeşil alan oranının düşük; çevre mahallelerde erişimin daha yüksek olduğunu göstermektedir. Çalışma bulguları, SKA 3, SKA 10, SKA 11 ve SKA 13 hedefleriyle doğrudan ilişkilidir ve orta ölçekli Anadolu kentleri için mekâna özgü bir planlama modeli sunmaktadır.

This study analyzes the spatial distribution, accessibility, and economic relationships of urban green spaces in the central district of Elazığ at the neighborhood scale. The research follows a four-stage process integrating remote sensing, Geographic Information Systems (GIS), and field observations. (i) Green space boundaries were identified using Sentinel-2A satellite imagery and municipal datasets; (ii) accessibility was assessed through a GIS-based buffer analysis. In this analysis, pedestrian buffer zones of 300 m and 500 m were generated in accordance with the World Health Organization (WHO, 2012) and the Turkish Spatial Plans Production Regulation (MPYY, 2014). (iii) The adequacy of green spaces was evaluated based on per capita green area (?10 m²) and minimum size (?0.5 ha) criteria. (iv) Parcel-based land value analyses were conducted to examine the spatial relationship between green space accessibility and economic indicators. The findings show that although the citywide average green space per capita (10.2 m²) aligns with national standards, central neighborhoods exhibit low green area ratios despite high land values, whereas peripheral districts have higher accessibility levels. The findings directly align with the UN Sustainable Development Goals (SDGs 3, 10, 11, and 13), offering a spatially grounded planning model for medium-sized Anatolian cities.