SUJOK TERAPİNİN PORT KATETER YERLEŞTİRİLMESİ YAPILAN KANSER HASTALARINDA AĞRI, ALGILANAN STRES VE KAYGI DÜZEYİNE ETKİSİ: RANDOMİZE KONTROLLÜ ÇALIŞMA

Abstract

Port kateter yerleştirilmesi, kanser hastalarında ağrı ve kaygıya neden olabilen invaziv bir işlemdir. Bu semptomların azaltılmasında nonfarmakolojik yaklaşımlar giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu çalışma, Sujok terapinin port kateter yerleştirilmesi yapılan kanser hastalarında ağrı, algılanan stres ve kaygı düzeylerine etkisini değerlendirmek amacıyla yapıldı. Araştırma, ön test–son test kontrol gruplu randomize deneysel bir tasarımda yürütüldü. Araştırmanın evrenini, Kasım 2024–Ağustos 2025 tarihleri arasında Fethi Sekin Şehir Hastanesi Onkoloji Servisi'nde port kateter yerleştirilmesi yapılan kanser hastaları oluşturdu. Örneklemi ise evrenden randomize olarak seçilen, araştırmaya katılmayı kabul eden ve kriterleri karşılayan 30 müdahale ve 30 kontrol grubu olmak üzere toplam 60 hasta oluşturdu. Müdahale grubundaki hastalara port kateter yerleştirilmesi öncesinde ve işlem sırasında karabuğday tohumu ile Sujok terapisi uygulandı. Araştırma kapsamında ölçümler üç zaman noktasında yapılmıştır: ameliyattan 1 saat önce ön test, ameliyat sonrası hastalar odalarına alındıktan sonra son test ve odada 1 saatlik izlem süresi sonunda izlem test uygulanmıştır. Kontrol grubuna herhangi bir girişimde bulunulmamış, ancak karşılaştırılabilirliği sağlamak amacıyla aynı zaman noktalarında ön test, son test ve izlem test ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Verilerin toplanmasında "Hasta Tanıtım Formu", "Görsel Analog Ölçeği – Ağrı (VAS-P)", "Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ)", "Durumluk Kaygı Ölçeği (DKÖ)" ve "Görsel Analog Ölçeği- Kaygı (VAS-A)" kullanıldı. Veriler; frekans, yüzde, standart sapma, aritmetik ortalama, ki-kare testi, Pearson ki-kare testi, bağımlı gruplar t testi ve bağımsız gruplar t testi ile değerlendirildi. Araştırma sonucunda, uygulama sonrası müdahale grubundaki hastaların VAS-P, ASÖ, DKÖ ve VAS-A puanlarının kontrol grubuna kıyasla son test ve izlem testte anlamlı düzeyde daha düşük olduğu ve etki büyüklüklerinin yüksek olduğu saptandı. Sonuç olarak, Sujok terapinin port kateter yerleştirmesi yapılan hastalarda ağrı, stres ve kaygıyı azaltmada etkili olduğunu göstermektedir. Sujok terapinin hasta bakım ve tedavi süreçlerinde temel hemşirelik uygulamalarına entegre edilerek yaygınlaştırılması önerilmektedir. Hemşireler tarafından rutin bakımın bir parçası olarak uygulanması, ağrı ve kaygının etkin yönetimine katkı sağlayacaktır.Port catheter insertion is an invasive procedure that may cause pain and anxiety in patients with cancer. Nonpharmacological approaches have increasingly gained importance in reducing these symptoms. This study was conducted to evaluate the effect of Sujok therapy on pain, perceived stress, and anxiety levels in patients with cancer undergoing port catheter insertion. The study was carried out using a randomized experimental design with a pretest–posttest control group. The population consisted of patients with cancer who underwent port catheter insertion in the Oncology Service of Fethi Sekin City Hospital between November 2024 and August 2025. The sample included a total of 60 patients, comprising 30 in the intervention group and 30 in the control group, who were randomly selected from the population, agreed to participate, and met the inclusion criteria. Patients in the intervention group received Sujok therapy with buckwheat seeds before and during port catheter insertion. Measurements were performed at three time points: pretest one hour before the procedure, posttest after patients were taken to their rooms following the procedure, and a follow-up test after one hour of observation in the room. No intervention was applied to the control group; measurements were performed at the same time points to ensure comparability. Data were collected using the "Patient Information Form," "Visual Analog Scale–Pain (VAS-P)," "Perceived Stress Scale (PSS)," "State Anxiety Inventory (SAI)," and "Visual Analog Scale–Anxiety (VAS-A)." Data were analyzed using frequency, percentage, standard deviation, arithmetic mean, chi-square test, Pearson chi-square test, paired samples t test, and independent samples t test. The results showed that, after the intervention, VAS-P, PSS, SAI, and VAS-A scores of patients in the intervention group were significantly lower than those of the control group in both the posttest and follow-up measurements, with large effect sizes. In conclusion, Sujok therapy was found to be effective in reducing pain, stress, and anxiety in patients undergoing port catheter insertion. It was recommended that Sujok therapy be integrated into basic nursing practices in patient care and treatment processes and be disseminated more widely. Its application as part of routine care by nurses may contribute to the effective management of pain and anxiety.