Topraktan Kopan Küçük Köylülerin Kentte Tutunma Çabası Açısından Mevsimlik Tarım İşçiliği Şanlıurfa Örneği Üzerinde Bir İnceleme

Abstract

Kapitalist üretim ilişkilerinin tarıma ve kırsal toplumsal yapıyanüfuzunun derinleştiği oranda küçük köylülüğün tasfiyesihızlanmaktadır. Bu süreçte köylüler, kendi içlerinde farklılaşarakkapitalist üretim ilişkilerine dahil olmakta ve topraktan koptuklarıoranda da kentlere göç etmektedirler. Hane temelli kırsal geçimolanaklarını kaybedip kente göç eden bu nüfusun önemli bir kısmı,işçileşmek yoluyla toprakla yeniden ilişkilenmektedir.Türkiye gibi geç kapitalistleşmiş ülkeler, bu süreci halen canlı birbiçimde yaşamaktadır. Türkiye’de küçük köylülüğün çözülmesi vetarımda işçileş(tir)me, ülkenin her bir coğrafi bölgesinin kendi özgülkoşulları içinde gerçekleşmektedir. Bu bağlamda, pre-kapitalistilişkilerin ve küçük köylülüğün yaygın olduğu Güneydoğu AnadoluBölgesi, çarpıcı bir örnek oluşturmaktadır. Niteliksiz işgücünüsoğuracak altyapıdan yoksun olmasına karşın kendi çevresinden göçalan bu Bölge kentlerinde, topraktan koparak kente göç eden aztopraklı veya topraksız köylülerin önlerine çıkan seçeneklerden biriyine tarım işçiliğidir. Nitekim mevsimlik tarım işçilerinin büyükbölümü, kırdan göçle gelmiştir ve kentlerin çeper mahallelerindeyaşamaktadır. Başka bir söyleyişle, kentsel mekânda yaşamakta, kentteve kırsal alanda mevsimlik tarım işçiliği yapmaktadırlar. Bu araştırmada, köylülüğün çözülmesi süreciyle kente göçle gelenleri(mevsimlik) tarım işçiliğine iten ekonomik ve toplumsal dinamikleraçıklanmaya çalışılmıştır. Bu amaçla, Şanlıurfa kent merkezindemevsimlik tarım işçilerinin yoğun olarak yaşadığı üç mahallede yarıyapılandırılmış ve derinlemesine görüşme teknikleri kullanılarak sahaaraştırması yapılmış, elde edilen bulgular nitel olarak analiz edilmiştir.