[TR] İHTİLALİN PEDAGOJİK ZEMİNİ 'EMILE' VE J.J. ROUSSEAU'NUN OSMANLI AYDINLARINA ETKİLERİ

Abstract

Fransız İhtilali, dünya tarihine sosyal, siyasi, askeri, ekonomik ve pedagojik konularda önemli değişimler ve açılımlar getirmiştir. Bu hadisenin felsefi, sos­yolojik ve eğitimsel temellerinin atılmasında J.J. Rousseau'nun büyük katkıları vardır. Rousseau özellikle telif ettiği Toplum Sözleşmesi ve Emile adlı eseri ile İh­tilal'in hazırlayıcıları arasında yer almıştır. Emile modern eğitim bilimine çok önemli açılımlar getiren ideolojik bir eğitim eseridir. Fransız İhtilali çok geçmeden Osmanlı'da etkisini göstermiştir. Osmanlı baş­langıçta bazı tedbirler aldıysa da akıbet değişmemiştir. Osmanlı aydınları ara­sında, İhtilal'in mimarlarından en çok Rousseau tanınmış ve etkili olmuştur. Tanzimat aydınları onu tanımışlar, okumuşlar ve eserlerini tercümeye girişmiş­lerdir. Jön Türk ve erken Cumhuriyet aydınları da Rousseau'dan farklı açılardan etkilenmişlerdir. Özellikle Emile'in toplumsallık bakımından yanlış anlaşıldığı kanaati bu çalışmanın tezleri arasındadır.