AKUT APANDİSİT TANISINDA İDRARDA 5-HİAA DÜZEYİ

Abstract

I.OZET Akut apandisitte tanısal zorluk nedeniyle, NA (negatif apendektomi) ve perforasyon oranı yüksekliği günümüzde de sorun olmaya devam etmektedir. EC (Enterokromafin celi) hücreleri yoğun olarak apendiks distalİnde bulunmakta ve en fazla serotonin içermektedirler. Mukozal irritasyon ve özellikle basınç EC hücrelerinden serotonin salınımını arttırmaktadır. Salgılanan serotonin sistemik dolaşıma geçmeden lokal olarak 5-HİAA'e (5-hidroksi indol asetik asit) yıkılır. Deneysel olarak akut apandisit oluşturduğumuz tavşanların 24 saat ve spot idrarlarındaki 5-HİAA düzeyinin anlamlılığını araştırdık. Ağırlığı 2000-2500 gr arasında değişen, toplam 40 adet pigmentli erişkin erkek tavşan dört gruba ayrıldı. Grup l'e (kontrol; n=10), hiçbir işlem yapılmadı. Grup 2'de (sham; n=10), batın açılarak, işlem yapılmadan kapatıldı. Grup 3 (peritonit; n=10), çekum ligasyonu ve ponksiyonu (CLP) modeli ile septik peritonit oluşturuldu. Grup 4 (apandisit; n=10), apandiks tabanından bağlanarak deneysel AA modeli oluşturuldu. On iki saat sonra apandektomi yapılarak alınan materyal patolojik olarak incelendi. ÇLP grubundan ise 24 saat sonra periton sıvı kültürü alındı. Tüm gruplardan 12 saat sonra spot ve 24 saat sonra toplanan idrar örnekleri alınarak 5-HÎAA düzeyine bakıldı. Sonuçlar tek yönlü ANOVA Scheffe ve Tukey HSD testleriyle değerlendirildi. Akut apandisitli gruptaki deneklerin apendiks örneklerinin patolojik incelemelerinde, inflemasyonun erken safhası olan akut fokal apandisit ve süpüratif apandisit gözlemledik. Akut apandisitli gruptaki deneklerin spot ve 24 saatlik idrarlarındaki 5-HİAA seviyeleri diğer gruplardan, anlamlı olarak yüksek bulundu (p<0,001). Apandisit oluşturulan grup dışındaki diğer üç grubun, spot idrar ortalama 5-HİAA düzeyi arasında anlamlı fark gözlenmedi (p>0,05). Spot idrardaki 5.HİAA düzeyi, akut apandisit tanısında pratik, objektif, noninvaziv bir tanısal test olabilir. Özellikle erken dönem akut apandisit tanısında, laboratuar ve radyolojik çalışmalar yetersiz kalabildiğinden, spot idrarda 5-HİAA düzeyi tayininin etkili bir tanı yöntemi olabileceği düşüncesindeyiz. Anahtar kelimelerrAkut apandisit, tanı, EC hücreleri, serotonin, 5-HİAA