SAVAK HAVALANDIRICILARDA TİP SEÇİMİNİN OKSİJEN TRANSFERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ

Abstract

Doktora Tezi SAVAK HAVALANDIRICILARDA TİP SEÇİMİNİN OKSİJEN TRANSFERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ Ahmet BAYLAR Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü İnşaat Mühendisliği Anabilim Dalı 2002, Sayla : 85 Nehir ve akarsulardaki çözünmüş oksijen miktarı, hem suyun kalitesini gösteren bir özellik olarak hem de suda yaşayan canlıların yaşamlarını devam ettirebilmeleri için gereken çok önemli bir kriterdir. Hidrolik yapılar, akarsu ile kısa bir süre için temasta olmalarına rağmen, bir nehir sistemindeki çözünmüş oksijen miktarı üzerinde önemli bir etkiye sahiptirler. Bir nehirde doğal olarak birkaç kilometrede meydana gelebilecek oksijen transferi, tek bir hidrolik yapı ile hızlı bir şekilde meydana getirilebilir. Bu hızlandırılmış oksijen transferinin asıl sebebi, çok miktarda kabarcık meydana getiren akım içerisine havanın aktarılmasıdır. Bu hava kabarcıkları, kütle transferi için mevcut yüzey alanını çok miktarda arttırır. Savaklardan serbest düşen jetler, bunun özel bir örneğidir ve birkaç yıldır laboratuvar ve arazide geniş bir şekilde incelenmektedir. Bu çalışmada farklı enkesit geometrilerine sahip savaklar ve bunların, oksijen transfer verimini nasıl etkiledikleri geri devirsiz ve geri devirli sistemlerde incelenmiştir. Geri devirsiz sistemlerde üçgen enkesite sahip savakların diğer enkesitli savaklardan daha iyi oksijen transfer verimine sahip olduğu tespit edilerek nehir ve akarsularda havalandırma verimini etkili bir şekilde arttırmak için kullanılabileceği görülmüştür. Ayrıca üçgen savaklarda savak tepe açısının artması ile oksijen transfer veriminin azaldığı tespit edilmiştir. Geri devirli sistemlerde ise dikdörtgen, dairesel ve trapez savağın oksijen transfer verimlerinin birbirine yakın değerlerde olduğu görülmüştür. 90° üçgen savakta, küçük düşme yüksekliklerinde ve küçük debilerde diğer savaklardan daha iyi oksijen transfer verimi elde edilmiştir. Buradan, 90° üçgen savağın genellikle diğer savaklardan daha iyi oksijen transfer verimine sahip olduğu söylenebilir. ANAHTAR KELİMELER : Oksijen transferi, Havalandırma, Çözünmüş oksijen, Oksijen eksiklik oranı, Oksijen transfer verimi, Savak