Damgalanmış Bir Grubun “Farklılık” Algısı ve Damganın Yeniden Üretilmesi

Abstract

Bu araştırma; damganın damgalanmaya maruz kalmış bireyler arasında da varlık gösterdiği ve yeniden üretildiği problemini ele almaktadır. Araştırma problemi kapsamında Goffman başta olmak üzere damga üzerine oluşturulan literatüre dayanarak görünmeyen damganın ortaya çıkmasıyla aslında görünen damgadan daha yıkıcı olduğunu belirlemek ve damganın, damgalanmaya maruz kalmış bireyler arasında yeniden nasıl üretildiğini ortaya koymak çalışmanın temel amacını oluşturmaktadır. Çalışma, Elazığ’da bulunan ağır ve orta düzeyde ortopedik ve görme engeli bulunan bireylerin üye oldukları iki dernekte, 16 görme ve 29 ortopedik engelli bireyle derinlemesine görüşmeler yapılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, fiziksel farklılığa sahip ortopedik ve görme engelli bireylerin bu farklılıklarından dolayı damgalandıkları ve damgalanan bu bireylerin kendilerinin de görünen ya da görünmeyen farklılıklara sahip diğer birey ve grupları damgaladıkları tespit edilmiştir. Bu durumun ortaya çıkmasında kültürel, geleneksel ve dini kodların referans alınması, hâkim siyasi ideoloji ve sahip olunan sosyal kimliğin etkili olduğu görülmektedir. Elde edilen sonuçların; farklılıklara duyarlılığı, ayrımcılık karşıtlığını, kültürel çeşitliliği, bireyin onurunu ve insani değerleri savunan sosyal hizmet literatürüne katkı sağlayacağı düşünülmektedir.