ÖRGÜTLERDE İZLENİM YÖNETİMİ: TANIMLAYICI SİSTEMATİK LİTERATÜR TARAMASI YÖNTEMİYLE BİR DEĞERLENDİRME

Abstract

Bu çalışma, izlenim yönetimi kavramının bilimsel literatürdeki yerini ve örgütlerde kullanılan taktiklerini tanımlayıcı sistematik literatür taraması yöntemiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada, iki temel araştırma sorusuna odaklanılmıştır: “İzlenim yönetimi bilimsel yazında nasıl ele alınmaktadır?” ve “İzlenim yönetimi nedir ve hangi taktikleri kapsamaktadır?” Bu doğrultuda, EBSCOhost veri tabanında 2003- 2023 yılları arasında yayımlanan, başlığında “izlenim yönetimi” ifadesi bulunan, Türkçe ve tam metin erişime sahip akademik makaleler taranmıştır. Amaçlı örnekleme yöntemiyle seçilen 51 makale, kavramın örgütsel bağlamdaki gelişimini, içeriğini ve taktiklerini analiz etmek için incelenmiştir. Araştırma, izlenim yönetiminin özellikle işletme ve kamu yönetimi disiplinlerinde yoğun olarak çalışıldığını, nicel yöntemlerin baskın olduğunu ve araştırma makalelerinin derlemelere göre üstünlük sağladığını ortaya koymuştur. Literatürde izlenim yönetimi kavramı genel olarak, bireylerin sosyal ve profesyonel ortamlarda, algıları yönlendirmek için kullandığı stratejik bir araç olarak tanımlanmış; kendini sevdirme, niteliklerini tanıtma, gözdağı verme, örnek davranışlar sergileme ve kendini acındırma gibi izlenim yönetimi taktikleri öne çıkmıştır. Bu taktikler, bireylerin kabul görme, saygınlık kazanma veya çıkar sağlama hedefleriyle bilinçli ya da bilinçsiz şekilde uyguladığı davranışları içermektedir. Ancak, taktiklerin etik dışı veya aşırı kullanımı güven kaybına ve çatışmalara yol açabilmektedir. Çalışma, izlenim yönetiminin bireysel ve kurumsal düzeyde stratejik önemini vurgularken, yöneticilere taktiklerin farkındalığını artırma ve çalışanlara etik kullanımını teşvik etme önerileri sunmaktadır. İzlenim yönetimi, sosyal ve örgütsel etkileşimlerde etkili bir araç olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmada, farklı yaklaşımlar analiz edilerek bu taktiklerin hangi bağlamlarda tercih edildiğine dair bir perspektif sunulmaktadır.This study aims to examine the concept of impression management in the scientific literature and the tactics employed within organizations through a descriptive systematic literature review method. The study focuses on two primary research questions: “How is impression management addressed in the scientific literature?” and “What is impression management, and which tactics does it encompass?” To this end, a search was conducted in the EBSCOhost database for academic articles published between 2003 and 2023, containing the term “impression management” in their titles, written in Turkish, and available in full text. Using purposive sampling, 51 articles were selected and analyzed to explore the concept’s development, content, and tactics in organizational contexts. The research reveals that impression management is extensively studied, particularly in the disciplines of business and public administration, with quantitative methods being predominant and research articles outnumbering reviews. In the literature, impression management is generally defined as a strategic tool used by individuals to shape perceptions in social and professional settings. Prominent impression management tactics include ingratiation, self-promotion, intimidation, exemplification, and supplication. These tactics encompass behaviors consciously or unconsciously employed by individuals to gain acceptance, enhance prestige, or achieve personal benefits. However, the unethical or excessive use of these tactics can lead to a loss of trust and conflicts. The study underscores the strategic importance of impression management at both individual and organizational levels, offering recommendations for managers to increase awareness of these tactics and encourage their ethical use among employees. Impression management is evaluated as an effective tool in social and organizational interactions. By analyzing various approaches, this study provides a perspective on the contexts in which these tactics are preferred.