OKUMA TUTUMLARININ BİBLİYOTERAPİ ARACILIĞIYLA İYİLEŞTİRİLMESİNDE KULLANILABİLECEK KAYNAK ESER İNCELEMESİ

Abstract

"Kitapların rehberliğinde iyileşme" ya da "bireyi, doğru zamanda, doğru kitapla buluşturmak" şeklinde kısaca tanımlanabilen bibliyoterapinin farklı işleyiş türleri bulunmaktadır. Klinik bibliyoterapi, sadece ruh sağlığı alanında uzman kişiler tarafından uygulanırken; gelişimsel bibliyoterapi, okullarda veya kütüphanelerde eğitimciler rehberliğinde uygulanabilmektedir. Son yıllarda disiplinler arası bir nitelik kazanan bibliyoterapi yönteminin metinlere ve kitaplara dayanıyor olmasıyla birlikte planlı ve sistemli bir okuma süreci gerektirmesi, yöntemin Türkçe derslerinde tercih edilebilir olmasını kolaylaştırmaktadır. Nitekim Türkçe dersleri bibliyoterapi uygulamaları için uygun bir zemin oluşturmaktadır. Öğrencilerin Türkçe eğitiminin temel becerilerinden olan okuma becerisine karşı edinmiş olduğu olumsuz tutumlar, okuma becerilerinin gelişiminde büyük bir engel oluşturmakta ve bu durum, çözüme kavuşması gereken bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Bibliyoterapi yönteminin; iyileştirme, rehberlik, önleyicilik, problemlerin farkında olma ve problemlere yönelik çözüm yollarını keşfedebilme, davranış ve tutumları şekillendirebilme gibi nitelikleri; bahsedilen problemin çözümünde tercih edilebilir bir yöntem olma fırsatı sunmaktadır ancak bibliyoterapi uygulamalarının bahsedilen amaçla gerçekleştirilebilmesi için nitelikli eserlere gereksinim vardır. Bu çalışmanın amacı, öğrencilerin okuma tutumlarının kitaplar aracılığıyla iyileştirilmesinde kaynak olarak kullanılabilecek nitelikli çocuk eserlerini araştırmak ve incelemektir. Bunun için belirli ölçütler doğrultusunda belirlenmiş on dokuz adet çocuk kitabı, çalışmanın inceleme materyalini oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Bibliyoterapik Metin İnceleme Rubriği" kullanılmıştır. Rubriğin geçerlik çalışmasında Lawshe tekniği; güvenirlik çalışmasında Ağırlıklı Kappa yöntemi kullanılmıştır. Geçerlik ve güvenirlik çalışmasından sonra rubrikte yer alan on beş madde doğrultusunda, on dokuz adet çocuk kitabı ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. İnceleme sonucunda, tüm kitapları karşılaştırabilmek adına ortak tablo oluşturulmuş; kitapların taşıdığı yüzde ve frekans değerleri, oluşturulan bu tabloda gösterilmiştir. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımında doküman incelemesiyle yürütülmüştür. Verilerin toplanmasında doküman analizi tekniği kullanılırken verilerin analizi betimsel analiz ile yapılmıştır. Araştırmanın bulguları doğrultusunda, incelenen kitapların öğrencilerin okuma tutumlarının bibliyoterapi aracılığıyla iyileştirilmesinde kaynak bir eser olarak kullanılabilirliği hakkında yorum yapılmıştır.There are different types of functioning of bibliotherapy, which can be briefly defined as "healing under the guidance of books" or "bringing the individual together with the right book at the right time". While clinical bibliotherapy is applied only by experts in the field of mental health; developmental bibliotherapy can be applied in schools or libraries under the guidance of educators. The fact that the bibliotherapy method, which has gained an interdisciplinary character in recent years, requires a planned and systematic reading process and is based on texts and books, makes it easier for the method to be preferred in Turkish lessons. As a matter of fact, Turkish lessons constitute a suitable ground for bibliotherapy practices. Negative attitudes of students towards reading skill, which is one of the basic skills of Turkish education, constitute a major obstacle in the development of reading skills, and this situation emerges as a problem that needs to be resolved. The bibliotherapy method; qualities such as improvement, guidance, prevention, being aware of problems and discovering solutions for problems, shaping behaviors and attitudes; offers the opportunity to be a preferable method in solving the mentioned problem, but there is a need for qualified works in order to carry out bibliotherapy applications for the mentioned purpose. The aim of this study is to research and examine qualified children's works that can be used as a resource in improving students' reading attitudes through books. For this purpose, nineteen children's books, which were determined in accordance with certain criteria, constitute the examination material of the study. "Bibliotherapeutic Text Analysis Rubric" was used as a data collection tool in the research. The Lawshe technique was used in the validity study of the rubric; Weighted Kappa method was used in the reliability study. After the validity and reliability study, nineteen children's books were examined in detail in line with the fifteen items in the rubric. As a result of the examination, a common table was created in order to compare all the books; the percentage and frequency values carried by the books are shown in this table. The study was carried out with document analysis in the qualitative research approach. While the document analysis technique was used to collect the data, the analysis of the data was made with descriptive analysis. In line with the findings of the research, comments were made about the usability of the examined books as a resource for improving students' reading attitudes through bibliotherapy.