TIP FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

Abstract

Üniversite süreci adölesan dönemden yetişkinliğe geçiş dönemi olup mesleki eğitim ve becerilerin kazanıldığı bir süreçtir. Aynı zamanda bireylerin kişilik gelişiminin temellerinin de oluştuğu, yeni davranışların kazanıldığı bir dönemdir. Bu araştırma Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi öğrencilerinin sağlıklı yaşam davranışları düzeylerini ve bunlarla ilişkili olabilecek faktörleri belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tanımlayıcı ve kesitsel tipte olan tüm çalışmanın evrenini Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde 2017-2018 eğitim yılında öğrenim gören tüm öğrenciler (989 kişi) oluşturmuştur. Evrenin tümü araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırma kapsamına alınan öğrencilerden 711 kişiye ulaşılmıştır. Anket formu iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm sosyo-demografik özellikler, ikinci bölüm ise Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları (SYBD) Ölçek sorularından oluşmuştur. Verilerin analizi t testi ve varyans analizleri kullanılarak yapılmıştır. Araştırma kapsamına alınan öğrencilerin %50.6'sı (n=360) kadın, %49.4'ü (n=351) erkek öğrenci olup, yaş ortalamaları 21.74±2.34 (min: 18, maks: 40)'dir. Öğrencilerin SYBD ölçeği genel ortalaması 124.79±17.94 puan (min: 66, maks: 188) olarak saptanmıştır. Sağlığın geliştirilmesine katkıda bulunan davranışlar içerisinde en yüksek puan ortalaması kişilerarası ilişki alt boyutuna, en düşük puan ortalaması ise fiziksel aktivite alt boyutuna aittir. SYBD ölçeği ortalama puanının; kendi sağlık durumlarını orta ve iyi olarak değerlendirenlerde, sosyoekonomik düzeylerini orta ve yüksek olarak algılayanlarda, 21 yaş ve altı olanlarda, düzenli egzersiz yaptığını ve hobisi olduğunu ifade edenlerde daha yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Kendi sosyoekonomik düzeyini olumlu yönde algılama derecesi yükseldikçe sağlık sorumluluğu, fiziksel aktivite, beslenme, manevi gelişim puanlarının arttığı saptanmıştır (p<0.05). Erkek öğrencilerin fiziksel aktivite alt ölçeğinden kadın öğrencilere göre daha yüksek puan aldıkları görülmüştür (p<0.05). Kadın öğrencilerin kişilerarası ilişki alt ölçeğinden erkek öğrencilere göre daha yüksek puan aldıkları bulunmuştur (p<0.05). Kendi sağlık durumlarını değerlendirme dereceleri iyi yönünde yükseldikçe; sağlık sorumluluğu, fiziksel aktivite, beslenme, manevi gelişim, kişilerarası ilişki ve stres yönetimi puan ortalamalarının arttığı görülmüştür (p<0.05). Fazla kilolu öğrencilerde fiziksel aktivite puanlarının daha yüksek olduğu, sigara kullanan öğrencilerde beslenme alt ölçek puanlarının daha düşük olduğu, 21 yaş ve altı olan öğrencilerin sağlık sorumluluğu, kişilerarası ilişki ve stres yönetimi puan ortalamalarının daha yüksek olduğu bulunmuştur (p<0.05). Egzersiz yaptığını ifade edenlerde fiziksel aktivite, beslenme, manevi gelişim, kişiler arası ilişki, stres yönetimi ve sağlık sorumluluğu puan ortalamalarının daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Hobisi olduğunu ifade edenlerin fiziksel aktivite, beslenme, manevi gelişim, kişilerarası ilişki ve stres yönetimi puanı ortalamalarının daha yüksek olduğu ve parçalanmış ailede yaşayan öğrencilerin sağlık sorumluluğu puan ortalamalarının daha düşük olduğu görülmüştür (p<0.05). Sonuç olarak; Tıp Fakültesi Öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları orta düzeyde bulunmuştur. Geleceğin sağlık çalışanları adayları ve toplumun rol-modelleri olan tıp öğrencileri, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının önemini kavramaları ve bu davranışları günlük hayata geçirmeleri bakımından desteklenmelidir. Anahtar Kelimeler: Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları, SYBD Ölçeği, tıp fakültesi öğrencileri.

The university process is a transition period from adolescence to adulthood and it is a process in which vocational education and skills are gained. Individuals develop their personalities and gain new behaviors during that period. This study was carried out to determine the levels of healthy living behaviors of Fırat University Medical Faculty students and the factors that may be related to them. The population of the descriptive and cross-sectional study consisted of the students (n=989) enrolled at the Faculty of Medicine in Firat University in 2017-2018 academic year. The whole population was included in the study. Totally 711 students participated the study. The questionnaire form consists of two parts. The first part consisted of socio-demographic characteristics, and the second part consisted of questions of Healthy Lifestyle Behavior Scale. Independent samples t test and one-way ANOVA were used to analyze the data. Of the students included in the study, 50.6% (n=360) were female and 49.4% (n=351) were male and the mean age was 21.7±2.34 (min:18, max:40). The mean score of the students was calculated to be 124.79±17.94 points (min:66, max:188). The highest mean score was measured in interpersonal relationship sub-scale and the lowest mean score was measured in physical activity sub-scale in terms of behaviors contributing to health promotion. Those who perceived their health status as moderate and good, who perceived their socioeconomic status as medium and high, those who were 21 years or younger, and those who stated that they had a hobby had higher mean scores in HLSB scale (p<0.05). Health responsibility, physical activity, nutrition and spiritual development scores increased as the degree of positive perception of socioeconomic status increased (p<0.05). Male students got higher scores on physical activity subscale than female students did (p<0.05). Female students got higher scores on interpersonal relationship subscale than male students did (p<0.05). It was observed that the higher the degree to good assessment of their health status, the higher mean scores they got in terms of health responsibility, physical activity, nutrition, spiritual development, interpersonal relationship and stress management (p<0.05). The higher the degree to good assessment of their health status; health responsibility, physical activity, nutrition, spiritual development, interpersonal relationship and stress management score averages increased (p<0.05). It was found that the physical activity scores of the overweight students were higher and the nutrition subscale scores were lower in the smoking students and the health responsibility, interpersonal relationship and stress management scores of the students who were 21 years of age were higher (p<0.05). Those who stated that they had hobby had higher mean scores in physical activity, nutrition, spiritual development, interpersonal relationship and stress management and those who had shattered families had lowest mean scores in health responsibility (p<0.05). As a result; the healthy lifestyle behaviors of the students of the Faculty of Medicine were found to be moderate level. The medical students who are future health care workers and role-models of society should be supported in order to make them understand the importance of healthy lifestyle behaviors and to implement these behaviors in daily life. Key words: Healthy life style behaviours, SYBD Scale, medical faculty students.