Akut pankreatitte prognostik öngörüde Ranson skoru yeterli ve güncel mi?

Abstract

Amaç: Akut pankreatitte (AP) kötü prognoz riski taşıyan hastaların erken tanınması acil serviste kritik öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı, başvuruda hesaplanan Ranson skorunun kötü prognozu öngörüp öngöremediğini değerlendirmek ve performansını özellikle nötrofil-lenfosit oranı (NLR) başta olmak üzere basit inflamatuvar belirteçlerle karşılaştırmaktır. Gereçler ve Yöntemler: Bu retrospektif çalışmaya Ocak 2022–Ocak 2025 tarihleri arasında acil serviste AP tanısı alan erişkin hastalar dahil edildi. Demografik özellikler, etiyoloji, başvuru anındaki laboratuvar parametreleri, radyolojik görüntüleme durumu ve hastanede yatış süresi kaydedildi. Kötü prognoz; pankreatik nekroz varlığı, yoğun bakım ünitesine (YBÜ) yatış veya hastane içi mortaliteden en az birinin bulunması olarak tanımlandı. Çok değişkenli lojistik regresyon ve alıcı işletim karakteristiği (ROC) eğrisi analizleri yapıldı. Bulgular: Toplam 319 hasta çalışmaya alındı ve bunların 68’inde (%21,3) kötü prognoz saptandı. Kötü prognozlu hastalar daha yaşlıydı ve beyaz küre sayısı, glukoz düzeyi ve NLR değerleri daha yüksekti. Çok değişkenli analizde biliyer etiyoloji (düzeltilmiş OR=0.30; %95 GA=0,14–0,67) ve NLR (düzeltilmiş OR=1,06; %95 GA=1,02–1,11) kötü prognoz ile bağımsız olarak ilişkili bulundu; başvuru Ranson skoru ise ilişkili değildi. NLR (AUC=0,678), Ranson skoru (AUC=0,611), ve beyaz küre sayısına (AUC=0,597), kıyasla daha yüksek, ancak sınırlı bir ayırt edici güce sahipti. Sonuç: Başvuru Ranson skorunun AP’li hastalarda kötü prognozu öngörmede sınırlı değeri vardır. Buna karşılık NLR, acil serviste erken risk sınıflandırması için basit, ucuz ve daha kullanışlı bir biyobelirteçtir.