I. AHMED DÖNEMİ MERKEZÎ VE UMUMÎ KANUNNÂMELERİN DİLİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Abstract

Osmanlı döneminde toplumsal kurallara yönelik padişah hükümleriyle yapılan düzenlemeler kanunnâme olarak tanımlanmaktadır. Kanunnâmeler, Osmanlı hukuk sistemleri ve dil yapıları hakkında zengin bilgiler içeren önemli kaynaklardır. Türkçenin tarihsel gelişimini ortaya çıkarmak amacıyla yapılan çalışmalar edebi eserlerin incelenmesiyle sınırlı kalmıştır. Türk dilinin söz varlığının tarihsel süreçteki değişimini belirleyebilmek amacıyla edeb? eserlerin yanı sıra diğer alanlarda da yazılan eserlerin incelenmesinin önemli olduğu düşüncesi, kanunnâme metinlerinin çalışmamıza konu edinilmesinde etkili olmuştur. Araştırmada I. Ahmet Döneminde kaleme alınan kanunnâmeler incelenerek yeniden okunup transkript edilmiştir. Bu dönemde kullanılan dilin sözcük varlığı, ses ve şekil özellikleri belirlenmiştir. Çalışma giriş, dil özelliklerinin incelenmesi, metin ve dizin bölümleri olmak üzere toplam dört bölümden oluşmaktadır. Yazım bölümünde ünlü ve ünsüz harflerin yazımına yer verilirken, ses bilgisi bölümünde ünlü uyumları, ses düşmeleri başlıklarına yer verilmiştir. Çalışmanın metin bölümünde Ahmet Akgündüz'ün 1996 yılında kaleme aldığı Osmanlı Kanun?meleri adlı eserinde yaptığı çeviri kullanılmıştır. Dizin bölümünde ise metinde geçen sözcükler sıralanmıştır.In the Ottoman period, the regulations made with the provisions of the sultan regarding social rules are defined as legislations. They are important sources of rich information about Ottoman legal systems and language structures. Studies to reveal the historic?l development of Turkish studies have been limited to the examination of literary works. In order to determine the change of the vocabulary of the Turkish language in the historic?l process, it is important to examine the works written in other fields besides the literary works. I. Ahmet period were examined and the word presence, sound and shape characteristics were determined. The study consists of four chapters: introduction, examination of language features, text and index sections. In the spelling section, vowel and consonant letters are written, while in the phonetics section, vowel harmony and sound falls are included. Ahmed Akgündüz in his Ottoman Laws which he wrote in 1996 was used. In the index section, the words in the text are listed.