Elazığ İli Sivrice Eğitim Araştırma Bölgesinde 35 Yaş ve Üzeri Nüfusta Obezite Prevalansı ve Etkileyen Faktörler

Abstract

GİRİŞ VE AMAÇ: Obezite, tüm dünyada ve ülkemizde sıklığı epidemi şeklinde artan, tedavisi zor, sistemler üzerine etkileri olan, kronik, metabolik bir hastalıktır. Bu çalışma Elazığ İli Sivrice ilçesinde 35 yaş ve üzeri nüfusta obezite prevalansı ve etkileyen risk faktörlerinin saptanması amacıyla yapılmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu çalışmanın evrenini Elazığ ili Sivrice ilçe merkezinde ikamet eden 35 yaş ve üzeri 1600 birey oluşturmuştur. %95 güvenirlik aralığında %4 sapma ile (d=0.04) örnekleme alınacak birey sayısı 383 olarak hesaplanmıştır. Örnekleme alınacak bireyler kayıtlardan sistematik örnekleme ile seçilmiştir. Bireylerin 364’üne ulaşılmıştır (Cevaplılık oranı %95.0). Anketin uygulanması, sahaya çıkılarak örnekleme alınan bireylerle yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmış olup boy ve kilo ölçümü de yapılmıştır. Araştırmanın saha çalışması Haziran-Eylül 2015 tarihlerinde yapılmıştır. Çalışmada ele edilen bulgular değerlendirilirken istatistiksel analiz için SPSS 22.0 paket programı kullanılmıştır. İstatistiksel değerlendirmelerde değişkenlerin özelliklerine göre yüzde, Fisher’s Exact Test, Ki-kare ve t testi kullanılmıştır. p<0.05 istatistiksel anlamlılık olarak değerlendirilmiştir. BULGULAR: Araştırmaya katılanların yaş ortalamaları 51.4 ± 12.6 (min=35, maks=90) olup, %50.8 (n:185)‘i kadındır. Çalışma grubunun %87.1‘ini evli olanlar, %46.2‘sini ev hanımları ve %81.9‘unu çekirdek tipi ailede yaşayanlar oluşturmaktadır. Çalışmaya katılan bireylerin BKİ ortalamaları 26.79±4.64 kg/m2 olup, erkek bireylerin 26.26±4.15 kg/m2, kadın bireylerin ise 27.30±5.02 kg/m2 olarak bulunmuştur. Katılımcılardan obez bireylerin oranı %23.9 (n=87), fazla kilolu bireylerin oranı ise %37.9 (n=138)’dur. Cinsiyet dağılımına göre BKI’leri incelendiğinde erkeklerde fazla kilolu bireyler, kadınlarda ise obez bireyler daha fazla görülmüştür (p>0.05). Çalışma grubunda medeni durumlarına göre evlilerde obezite olma oranı %24.9 iken, bekarlarda bu oran %17.0 olarak bulunmuştur (p<0.05). Ekonomik durumunu iyi/orta olarak algılayanlarda obez olma oranı %32.2 iken , ekonomik durumunu kötü olarak algılayanlarda bu oran %12 olarak saptanmıştır (p<0.001). Hipertansiyon öyküsü olanlarda obezite prevalansı hipertansiyonu olmayanlara göre anlamlı olarak yüksektir (p<0.05). Günde 3 porsiyon ve daha az meyve-sebze tüketenlerde obezite prevalansı %29.7 (n=68) iken, 4 porsiyon ve üzeri tüketenlerde bu oran %14.1 (n=19) olarak bulunmuştur (p<0.001). SONUÇ: Araştırma grubunda, obezite prevalansı kadınlarda yüksek bulunmakla birlikte, erkeklerde fazla kilolu olma prevalansı daha yüksektir. Hipertansiyon öyküsü bulunanlarda, evli olanlarda, ekonomik durumunu iyi/orta algılayanlarda, günde üç ve daha az porsiyon meyve ve sebze tüketenlerde, sigara kullanmayanlarda obezite olma oranı yüksektir.