Aile hekimlerinin fiziksel aktivite reçeteleme özellikleri ve ilişkili faktörlerin araştırılması

Abstract

Bu araştırma ile aile hekimlerinin fiziksel aktivite reçeteleme uygulamasına yönelik bilgi düzeylerinin, tutumlarının ve kullanım sıklığının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Elde edilecek veriler, birinci basamak sağlık hizmetlerinde fiziksel aktivite reçetelenmesinin yaygınlaştırılması ve bu konuda yapılacak eğitim ve politika geliştirme çalışmalarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Bu çalışma kesitsel tanımlayıcı tipte bir araştırma olarak tasarlanmıştır. Araştırmanın hedef kitlesini, Türkiye'de birinci basamak sağlık hizmetlerinde görev yapmakta olan ve AHEF (Aile Hekimleri Federasyonu) çatısı altındaki derneklerden en az birine üyeliği bulunan aile hekimleri oluşturmaktadır. Çalışmada, aile hekimlerinin fiziksel aktivite reçetesi düzenleme konusundaki bilgi düzeylerini, uygulama yaklaşımlarını ve bu konuyla ilgili görüşlerini belirlemeye yönelik yapılandırılmış bir anket formu kullanılmıştır. Araştırma kapsamında ülke genelinde toplam 450 aile hekimine ulaşılmış; uygunluk kriterlerini karşılayan ve çalışmaya gönüllü olarak katılmayı kabul eden 162 aile hekimi araştırma örneklemini oluşturmuştur. Bu araştırmada hekimlerin sadece %26.5'i (n=45) reçeteli fiziksel aktivite uygulaması yaptığını bildirmiştir. Katılımcıların çoğunluğunun "Fiziksel aktiviteyi tedavi olarak reçetelerken kendinizi ne kadar yeterli hissediyorsunuz?" sorusuna olumsuz görüş bildirdikleri görülmüştür (n=107, %66,0). Bu araştırmanın bulguları, aile hekimlerinin fiziksel aktivite reçeteleme uygulamalarının hâlen istenen düzeyde olmadığını göstermektedir. Elde edilen veriler, bu durumun nedenleri arasında hekimlerin konuya ilişkin bilgi yetersizliği, motivasyon eksikliği, birinci basamak çalışma koşullarının sınırlılığı ve egzersiz reçetelemenin önemine yönelik bilişsel farkındalığın düşük olması gibi etkenlerin öne çıktığını ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, hem birinci basamak sağlık hizmetlerinin altyapısının hem de hekimlerin bilgi, tutum ve uygulamalarının geliştirilmesine ihtiyaç olduğunu göstermekte; egzersiz reçetesi yazımının güçlendirilmesi için çok yönlü iyileştirmelerin gerekliliğine işaret etmektedir. Anahtar kelimeler: Fiziksel aktivite reçeteleme, Fiziksel aktivite, Aile hekimi

The aim of this study was to evaluate family physicians' knowledge levels, attitudes, and frequency of use regarding the practice of prescribing physical activity. The findings obtained are intended to contribute to promoting the implementation of physical activity prescriptions in primary care and to support future training and policy development efforts in this area. This study was designed as a cross-sectional descriptive research. The target population consisted of family physicians working in primary healthcare settings across Türkiye who were members of at least one association under the Family Physicians Federation (AHEF). A structured questionnaire was used to assess physicians' knowledge levels, practical approaches, and opinions regarding the prescription of physical activity. A total of 450 family physicians nationwide were reached, and 162 physicians who met the eligibility criteria and voluntarily agreed to participate constituted the study sample. In this study, only 26.5% (n=45) of the physicians reported that they prescribed physical activity as a therapeutic intervention. The majority of participants expressed negative views in response to the question, "How competent do you feel in prescribing physical activity as a treatment?" (n=107, 66.0%). The findings of this study indicate that the physical activity prescription practices of family physicians are still not at the desired level. The results suggest that this situation may be associated with factors such as insufficient knowledge, lack of motivation, limited working conditions in primary care, and low cognitive awareness regarding the importance of prescribing exercise. These findings highlight the need for improvements in both the infrastructure of primary healthcare services and physicians' knowledge, attitudes, and practices. The study underscores the necessity of multifaceted strategies to strengthen physical activity prescription within primary care. Keywords: Physical activity prescription, Physical activity, Family physician