Anayatak (Maden- Elazığ) bakır cevherleşmesinin jeolojik, minerolojik ve jeokimyasal özellikleri

Abstract

Maden (Elazığ) ilçe merkezinin yaklaşık 1 km güneybatısında bulunan Anayatak çevresinde, Jura - Alt Kretase yaşlı Guleman Grubu ve Orta Eosen yaşlı Maden Karmaşığı yüzeylemektedir. Guleman Grubu serpantinit ve gabrolarla, Maden Karmaşığı ise diyabaz ve karbonatlı çamurtaşlarıyla temsil edilmektedir. Anayatak cevherleşmesi, Maden Karmaşığı'na ait diyabazların içerisinde mercekler şeklinde gelişmiş ve üstten itibaren masif, ağsı - saçınımlı ve saçınımlı cevher, en altta ise manyetit kütlesinden oluşmaktadır. Anayatak cevherleşmesinde ekonomik olarak yararlanılan bakır taşıyıcı tek mineral kalkopirittir. Kalkopirite değişik oranlarda pirit, manyetit, pirrotin, kromit, hematit, pentlandit, kübanit, markazit, sfalerit ve limonit eşlik etmektedir. Özşekilliden özşekilsize kadar değişen cevher minerallerinde kataklastik, kuş gözü, mozaik, ornatma, kolloidal ve kolloform gibi farklı doku türleri izlenmektedir. Cevherleşmeyi içerisinde bulunduran Maden Karmaşığı'na ait diyabazlarda yapılan jeokimyasal çalışmalar, bunların toleyitik karakterli bir ada yayı ürünü olduğunu göstermektedir. Bazik volkanitlerle ilişkili Anayatak cevherleşmesinin, volkanitlerin içerisindeki konumlan, mineral parajenezi ve dokusal özellikleri bu yatağın; Kıbrıs Tipi bir masif sülfid yatağı olabileceğini göstermektedir. Anayatak cevherleşmesinin içerisinde geliştiği diyabaz bileşimli bazik volkanik kayaçların, Zr/Y - Ti/y ve Ti - Cr dağılımları, Kıbrıs Tipi masif sülfid yataklarının oluştuğu ada yayı veya ilişkili kenar çanak ortamlarını vermektedir.