SINIF ÖĞRETMENLERİNİN İLKOKUL 4. SINIF FEN BİLGİSİ DERSLERİNDE DİJİTAL HİKÂYELERİN KULLANILABİLİRLİĞİNE VE DİJİTAL BAĞIMLILIĞA ETKİSİNE YÖNELİK GÖRÜŞLERİ

Abstract

Bu araştırmanın temel amacı, ilkokul 4. sınıf fen bilimleri derslerinde dijital hikâyelerin kullanımına ilişkin sınıf öğretmenlerinin görüşlerini ve bu görüşler ile dijital bağımlılık arasındaki ilişkiyi incelenmiştir. Araştırmada Muş ilinde görev yapan 15 sınıf öğretmeninin dijital hikâyelerin fen bilimleri eğitimindeki etkisi ve dijital bağımlılık riskine ilişkin görüşleri nitel verilerle analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda öğretmenlerin il merkezinde, ilçelerde ve köy okullarında görev yaptıkları belirlenmiştir. Bu dağılım, kentsel ve kırsal bağlamlardaki eğitim dinamiklerinin karşılaştırılmasına olanak tanımış, özellikle köy okullarında teknolojik altyapı eksikliği ve maddi kaynak yetersizliğinin dijital hikâye kullanımını sınırlandırdığı ortaya çıkmıştır. Öğretmenlerin "besinlerimiz" ünitesinde en sık tercih ettikleri yöntemler arasında soru-cevap, akıllı tahta/EBA ve teknoloji destekli anlatımlar öne çıkarken, dijital hikâyelerin öğrencilerin kavramsal anlama düzeylerini artırmada etkili olduğu ve öğrenci merkezli bir öğrenme ortamı oluşturduğu vurgulanmıştır. Katılımcılar, dijital hikâyelerin görsel ve işitsel unsurlarla zenginleştirilmiş içeriklerinin soyut kavramları somutlaştırdığını, öğrencilerin derse ilgisini çektiğini ve farklı öğrenme stillerine hitap ettiğini belirtmiştir. Dijital bağımlılık riskine ilişkin bulgular, öğretmenlerin büyük bir çoğunluğu kontrollü ve sınırlandırılmış kullanımın riski azaltacağı yönündeki görüşünü yansıtmaktadır. Katılımcılar, dijital hikâyelerin eğitsel amaçlarla ve ölçülü bir şekilde kullanılması durumunda bağımlılık riskinin minimize edilebileceğini, ancak aşırı kullanımın öğrencilerin sosyal etkileşimlerini azaltabileceğini ve fiziksel aktivitelerini kısıtlayabileceğini ifade etmiştir. Öğretmenlerin bir kısmı dijital teknolojinin eğitim ve eğlence amaçlı kullanımının net bir şekilde ayrıştırılması gerektiğini vurgularken, bir kısmı da fiziksel ve dijital materyallerin dengeli kullanımının önemine dikkat çekmiştir. Ayrıca, okullarda uygulanan dijital politikalara ilişkin görüşlerde, öğretmenlerin büyük çoğunluğu mevcut politikaların bağımlılıkla mücadelede yetersiz olduğunu belirtmiş, bir kısmı ise öğrencilere teknolojiyi bilinçli kullanma becerisi kazandıran programların etkili olacağını savunmuştur. Katılımcılar, dijital bağımlılıkla mücadelede aile-okul iş birliğinin ve öğretmenlerin rol model olmasının kritik olduğunu ifade etmiştir. Araştırmanın sonuçları, dijital hikâyelerin pedagojik potansiyeline rağmen, uygulama sürecindeki teknik ve kurumsal engellerin aşılması gerektiğini ortaya koymaktadır. Öğretmenlerin mesleki gelişim programlarıyla dijital okuryazarlık becerilerinin desteklenmesi, okul altyapılarının iyileştirilmesi ve müfredatın dijital araçlarla uyumlu hale getirilmesi önerilmektedir. Ayrıca, dijital bağımlılık riskini yönetmek için çok boyutlu stratejiler geliştirilmesi ve politika yapıcıların okullara kaynak sağlaması gerekliliği vurgulanmıştır. Bu bulgular, dijital dönüşüm sürecinde eğitimcilerin ihtiyaçlarının ve öğrenci refahının bütüncül bir yaklaşımla ele alınmasının önemini ortaya koymaktadır.

The main purpose of this study is to examine the views of classroom teachers on the use of digital stories in primary school 4th grade science lessons and the relationship between these views and digital addiction. In the study, the opinions of 15 classroom teachers working in Muş province about the effect of digital stories in science education and the risk of digital addiction were analyzed with qualitative data. As a result of the research, it was determined that 40% of the teachers worked in the city center, 40% in the districts, and 20% in rural schools. This distribution allowed the comparison of educational dynamics in urban and rural contexts, and it was revealed that the lack of technological infrastructure and lack of financial resources, especially in rural schools, limited the use of digital stories. While question-answer, smart board/EBA and technology-supported lectures were the most frequently preferred methods of teachers in the "our food" unit, it was emphasized that digital stories were effective in increasing students' conceptual understanding levels and created a student-centered learning environment. Participants stated that the content of digital stories enriched with visual and audio elements concretizes abstract concepts, attracts students' attention to the lesson and appeals to different learning styles. The rates for digital parameter risk are reflected in the rates at which the risk of reduced controlled and limited use will be reduced to a large extent. Participants stated that the risk of addiction can be minimized if digital stories are used for educational purposes and in moderation, but overuse can reduce students' social interactions and limit their physical activities. Some of the teachers emphasized the need for a clear distinction between educational and recreational use of digital technology, while others emphasized the importance of balanced use of physical and digital materials. In addition, regarding the opinions on the digital policies implemented in schools, the majority of the teachers stated that the current policies are insufficient in combating addiction, while some of them argued that programs that provide students with the ability to use technology consciously would be effective. Participants stated that family-school cooperation and teachers being role models are critical in combating digital addiction. The results of the study reveal that despite the pedagogical potential of digital stories, technical and institutional barriers in the implementation process need to be overcome. Supporting teachers' digital literacy skills through professional development programs, improving school infrastructures and aligning curricula with digital tools are recommended. It was also emphasized that multidimensional strategies should be developed to manage the risk of digital addiction and policy makers should provide resources to schools. These findings highlight the importance of addressing the needs of educators and student well-being in a holistic approach during the digital transformation process.